فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٨٣
آيه ١١١ اِسراء
آيه عِزّ
(آيه ١١١ اِسراء)
(آيه ١١١ اِسراء، در باره عزّت خداوند و نفى فرزند، شريک و دوست براى او)
به آيه ١١١ سوره اسراء آيه عز يا آيه عزت مىگويند:((وَقُلِ الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِى لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَلَم يَكُن لَّهُ شَرِيكٌ فِى الْمُلْكِ وَلَمْ يَكُن لَّهُ وَلِيٌّ مِّنَ الذُّلَّ وَكَبِّرْهُ تَكْبِيرًا) ؛ )و بگو ستايش خدايى را كه نه فرزندى گرفته و نه در جهاندارى شريكى دارد و نه خوار بوده كه [نياز به] دوستى داشته باشد و او را بسيار بزرگ شمار .
سيوطى در الدرالمنثور به نقل از احمد و طبرانى از معاذ بن انس روايت کرده است که گفت: رسول خدا (ص) فرمود: آيه((وَقُلِ الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِى لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا)…)()آيه عزت است. در اين آيه به سه مورد از صفات خدا اشاره شده است:
١. نفى فرزند: داشتن فرزند دليل بر نياز، جسمانى بودن و شبيه و نظيرداشتن است.
٢. نفى شريک: وجود شريک دليل بر محدوديت قدرت و حکومت يا عجز و ناتوانى است.
٣. نفى ولى و حامى در برابر مشکلات و شکستها: نفى اين صفت نيز از خداوند بزرگ و بىنهايت بديهى است.
مرحوم طبرسى از برخى مفسّران نقل مىکند که اين آيه ناظر به نفى اعتقاد انحرافى سه گروه است:
١. مسيحيان و يهوديان که براى خدا فرزند قائل بودند؛
٢. مشرکان عرب که براى او شريکى مىپنداشتند؛
٣. ستارهپرستان و مجوسيان که براى خداوند ياور قائل بودند.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٢٠١
[٢]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد١٢;صفحه ٣٣٠
[٣]منصور ، عبدالحميد يوسف;نيل الخيرات فى القراءات العشرة;جلد١٣;صفحه ٢٢٦
[٤]فخر رازي ، محمد بن عمر ، ٥٤٤ - ٦٠٦ق.;التفسيرالكبير;جلد٢١;صفحه (٦٩-٧٢)