فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٥٨٥
سُوَر محكم
سُوَر مفصّل
(سُوَر محكم)
(سورههاى کوتاه آخر قرآن)
سورههاى کوتاه در آخر قرآن که با تکرار بسيار «بسم الله الرحمن الرحيم» از هم جدا مىشوند و عنوان مىيابند «سور مفصّل» نام دارند.
از ديگر مشخصات سور مفصّل آن است که آيات منسوخ در آنها کم است - لذا آنها را محکم هم ناميدهاند - و هنگام قرائت، با تکبير بين سورهها فاصله مىافتد.
سُوَر مفصّل قرآن با سوره ناس به انتها مىرسد؛ ولى در باره تعيين مصداق نخستين سوره مفصّل، اختلاف وجود دارد و دوازده نظريه ارائه شده که عبارتند از: صافات؛ جاثيه؛ محمد (ص) ؛ فتح؛ حجرات؛ ق؛ الرحمن؛ صف؛ تبارک؛ دهر؛ اعلى و ضحي.
سور مفصل به لحاظهاي مختلف تقسيم شده، براي نمونه تقسيم سُوَر مفصّل به لحاظ تعداد آيات ـ با فرض اين که اول آنها حجرات باشد ـ به ترتيب ذيل است:
١. سُوَر مُفَصَّل طوال: از سوره حجرات تا سوره بروج؛
٢. سور مفصّل اوساط: از سوره طارق تا سوره بيّنه؛
٣. سور مفصّل قصار: از سوره زلزال تا سوره ناس.
[١]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه (١٧٨-١٧٩)
[٢]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه (٢٤٥-٢٤٨)
[٣]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٩٥و٢٨٨
[٤]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٢٢١
[٥]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٣٥٣
[٦]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه (٣٢١-٣٢٢)