فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٤٥٢
عصر نزول قرآن
دوره نزول قرآن
(عصر نزول قرآن)
(زمان آغاز نزول قرآن تا پايان نزول)
سالهايى که قرآن کريم بر رسول گرامى اسلام (ص) نازل شد «دوره نزول قرآن» ناميده مىشود.
به عقيده بسيارى از محققان، بعثت رسول گرامى (ص) توأم با نزول قرآن بود. در مقابل نيز رواياتى داريم که بعثت پيامبر اکرم (ص) صرفاً با شنيدن نداى غيبى همراه بود و در روايات صحبتى از نزول قرآن نيست. گروهى نيز معتقدند نزول قرآن در ماه رمضان بود، نه در ماه رجب و هنگام بعثت.
نويسنده کتاب التمهيد معتقد است آغاز بعثت با آغاز نزول قرآن به عنوان کتابى آسمانى متفاوت است؛ زيرا پيامبر اکرم (ص) «نبى» بود؛ اما پس از سه سال مأمور به تبليغ شد و طول اين مدت به صورت پنهانى به دعوت مشغول بود تا اين که آيه شريفه:((فاصدع بما تؤمر و أعرض عن المشرکين))(حجر// ٩٤) نازل شد. از اين هنگام بود که قرآن پيوسته و به صفت «کتاب» از آسمان نازل شد.
درباره مدت نزول قرآن نيز کسانى معتقدند نزول قرآن از همان هنگام بعثت بود و تا آخر دوره بعثت ادامه داشت؛ در اين صورت، مدت نزول قرآن ٢٣ سال خواهد بود. اما رواياتى نيز مدت زمان نزول قرآن را بيست سال مىدانند.
بعضى از محققان در مدلول و مفهوم اين روايات مناقشه کرده و گفتهاند تعيين مدت بيست سال بهگونه مسامحه و تقريب است، نه از باب تحديد دقيق زماني؛ در اين صورت، اين روايات با نزول قرآن طى ٢٣ سال منافات ندارند.
دوره نزول به دو دوره نزول قبل و بعد از هجرت تقسيم مىشود.
[١]القرآن الكريم بالرسم العثمانى;جلد٢;صفحه ٤٦٠
[٢]مجلسي ، محمد باقر بن محمد تقي ، ١٠٣٧ - ١١١١ق.;بحارالانوارالجامعة لدرراخبارالائمة الاطهار;جلد١٨;صفحه (١٨٤-٢٥٣)
[٣]عاملي ، جعفر مرتضي ، ١٩٤٤ -;الصحيح من سيرة النبى الاعظم ( ص );جلد٢;صفحه ٢٤٧
[٤]سبحاني ، جعفر ، ١٣٠٨ -;فروغ ابديت;جلد١;صفحه ٢٣٣
[٥]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٧٥
[٦]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ١٣٥