علوم مختلف قرآن ابتدا (از اول قرن دوم تا قرن پنجم هجري) به طور مستقل و بدون اين که تحت عنوان علوم قرآني قرار گيرد نگارش يافته‌اند. اوايل قرن پنجم تا قرن دهم هجري دوره نضج علوم قرآن به عنوان يک فن مدوّن است.

تدوين جامع انواع علوم قرآنى از قرن هشتم با تأليف کتاب البرهان فى علوم القرآن اثر زرکشى آغاز مى‌شد. جامعيت کتاب وى در زمينه انواع علوم قرآنى تا آن زمان بى‌سابقه بود؛ به گونه‌اى که سيوطى ضمن انتقاد از پيشينيان خود به جهت عدم تدوين کتابى جامع در زمينه انواع علوم قرآنى، پس از مطالعه البرهان اظهار سرور و شادمانى کرده، خود نيز به تأليف کتابى مبسوط در همين زمينه مصمم مى‌شود.

کتاب الاتقان فى علوم القرآن اثر جلال‌الدين سيوطى را مى‌توان بهترين کتاب و فصل‌الختام آثار علوم قرآنى در دوره نضج علوم قرآنى (قرن پنجم تا دهم هجري) دانست. يکى از منابع مهم سيوطى در اين اثر، خود کتاب البرهان بوده است.

پس از الاتقان رشد و بالندگى نگارش و تدوين علوم قرآنى تا مدّت‌ها متوقف شد و بيشتر نگارش‌هاى علوم قرآني تنها در زمينه‌هايى خاص صورت گرفت و از شدّت آهنگ گرايش به علوم قرآنى کاسته شد؛ اما در قرن اخير دانشمندان فراوانى در زمينه‌هاى مختلف علوم قرآنى تأليفات گران‌سنگى عرضه کرده‌اند.

برخى از معروف‌ترين مؤلّفان علوم قرآنى و اسامى تاليفات آن‌ها به ترتيب زمانى به‌اين قرار است:

قرن اول: يحيى بن يعمر (م ٨٩ ق) به او کتابى در قرائت نسبت داده‌اند.

قرن دوم: حسن بصرى (م ١١٠ ق) ؛ عبدالله بن عامر يحصبى (م ١١٨ ق) ؛ عطاء بن ابى‌مسلم ميسرة خراسانى (م ١٣٥ ق) ؛ ابان بن تغلب (م ١٤١ ق) ؛ محمد بن سائب کلبى (م ١٤٦ ق) ؛ حسين بن واقدى مروزى (م ١٥١ ق) ؛ خليل بن احمد (م ١٧٠ ق) .

قرن سوم: يحى بن زياد، معروف بن فراء (م ٢٠٧ ق) مؤلف معانى القرآن و کتب ديگر؛ محمد بن جنيد (م ٢٨١ ق) صاحب امثال القرآن؛ محمد بن مسعود عياشى داراى تأليفات بسيار و از جمله تفسيرى معروف به نام خودش؛ قاسم بن سلام (م ٢٢٤ ق) مؤلف الناسخ و المنسوخ، القرائات و فضائل القرآن؛ على بن مدينى (م ٢٣٤ ق) مؤلف اسباب النزول.

قرن چهارم: محمد بن يزيد واسطى (م ٣٠٦ يا ٣٠٩ ق) مؤلف اعجاز القرآن؛ ابوعلى کوفى (٣٤٦ ق) صاحب فضائل‌القرآن؛ ابن‌جرير طبرى (م ٣١٠ ق) صاحب تفسير معروف؛ ابوبکر بن قاسم انبارى (م ٣٢٨ ق) نويسنده عجائب علوم‌القرآن؛ سيد شريف رضى (م ٤٠٦ق) نويسنده تلخيص البيان فى مجازات القرآن؛ ابوبکر سجستانى (م ٣٣٠ ق) مؤلف غريب القرآن؛ محمد بن خلف بن مرزبان (م ٣٠٩ ق) مؤلف الحاوى فى علوم القرآن؛ ابوالحسن اشعرى (م ٣٢٤ ق) نويسنده المختزن فى علوم القرآن.

ابن نديم در کتاب الفهرست نام بسيارى از دانشمندان و کتاب‌هاي آنان را که تا زمان او (قرن چهارم هجري) در زمينه‌هاى قرآنى بوده، ذکر کرده است.

قرن پنجم: على بن سعيد الحوفى (م ٤٣٠ ق) صاحب البرهان فى علوم القرآن.

قرن ششم: ابن‌جوزى (م ٥٩٧ ق) مؤلف کتاب فنون الافنان فى علوم القرآن و المجتبى فى علوم تتعلق بالقرآن.

قرن هفتم: عَلَم‌الدين سخاوى (م ٦٤١ ق) مؤلف جمال القراء؛ ابوشامه (م ٦٦٥ ق) صاحب کتاب المرشد الوجيز فيما يتعلق بالقرآن العزيز.

قرن هشتم: بدرالدين زرکشى (م ٧٩٤ ق) مؤلف البرهان فى علوم‌القرآن؛ ابن‌تيميه حرّانى (م ٧٢٨ ق) صاحب رساله‌اى در اصول تفسير که شامل موضوعاتى از علوم قرآن است.

قرن نهم: محمد بن سليمان کافيجى (م ٨٧٣ ق) مؤلف التيسير فى قواعد علم التفسير؛ جلال‌الدين بُلقَينى (م ٨٢٤ق) نويسنده مواقع العلوم من مواقع النجوم.

قرن دهم: جلال‌الدين سيوطى (م ٩١١ ق) مؤلف کتاب مشهور الاتقان فى علوم القرآن.

اسامى بعضى از مهم‌ترين آثار علوم قرآنى در دوران معاصر:

١. التبيان فى علوم القرآن شيخ طاهر جزائرى؛

٢. منهج الفرقان فى علوم القرآن شيخ محمدعلى سلامه؛

٣. مناهل العرفان فى علوم القرآن محمد عبدالعظيم زرقانى؛

٤. مباحث فى علوم القرآن دکتر صبحى‌صالح؛

٥. من روائع القرآن محمدسعيد رمضان البوطى؛

٦. مباحث فى العلوم القرآن مناع‌القطان؛

٧. مقدمه تفسير آلاء الرحمان علامه محمدجواد بلاغى؛

٨. تاريخ القرآن ابوعبدالله زنجانى؛

٩. تاريخ قرآن محمود راميار؛

١٠. البيان فى تفسير القرآن آيت‌الله خويى؛

١١. قرآن در اسلام علامه طباطبايى (ره) ؛

١٢. التمهيد فى علوم القرآن محمدهادى معرفت؛

١٣. موجر علوم القرآن داوود العطار؛

١٤. حقائق هامة حول القرآن الکريم سيد جعفر مرتضى عاملى؛

١٥. پژوهشى در تاريخ قرآن کريم محمدباقر حجتى.

اروپاييان نيز در دوران جديد کارهاى قابل نقد و قابل تقديرى در زمينه علوم قرآن انجام داده‌اند؛ از جمله:

١. مقدمه بر ترجمه قرآن اثر ريچارد بل؛

٢. تاريخ قرآن نولدکه (مستشرق آلماني) ؛

٣. در آستانه قرآن رژى بلاشر (مستشرق فرانسوي) ؛

٤. فرهنگ موضوعى قرآن ژول لابوم (مستشرق فرانسوي) ؛

٥. مکتب‌هاى تفسيرى قرآن در اسلام گلدزيهر (مستشرق آلماني) ؛

٦. کلمات بيگانه در قرآن آرتور جفرى (محقق انگليسي) ؛

٧. مطالبى درباره متن قرآن آرتور جفري.

[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٨
[٢]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه (٢٤-٥٣)و١٩
[٣]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه (١٠-١١)
[٤]خرمشاهي ، بهاء الدين ، ١٣٢٤ -;دانش نامه قرآن وقرآن پژوهى;جلد٢;صفحه (١٦٤٥-١٦٤٦)و(١٤٧٩-١٤٨٢)
[٥]بغا ، مصطفي ديب;الواضح فى علوم القرآن;صفحه (٨-١١)
[٦]كفافي ، محمد عبد السلام;فى علوم القرآن دراسات ومحاضرات;صفحه (٣١-٣٣)