فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٧٩٧
سوره بروج
سوره بروج
(هشتاد و پنجمين سوره قرآن)
«بروج» جمع برج و به معناى قصر يا عمارت و محل بسيار بلند و مرتفع است و به معناى شىء ظاهر و آشکار نيز بهکار رفته، و در اين سوره به معناى ستارههاى درخشان آسمانى است که براى اهل زمين به صورت اجرام نورانى جلوهگر مىشوند. چون واژه «بروج» در ترسيم عظمت و شگفتىهاى آسمان جايگاه اساسى و مهمى دارد، عنوان سوره قرار گرفته است.
در نخستين آيه اين سوره به آسمان داراى برجها سوگند ياد شده است. برجهاى آسمان جايگاه و خط سير ستارگان در آسمان است. بعضى نيز آن را برجهاى دوازدهگانه فلکى دانستهاند. اين سوره هشدار و تهديدى است به کسانى که مؤمنان را تنها به جرم مؤمن بودن آزار مىدادند و اين را آزمايشى از سختىهاى پيش پاى مؤمنان در راه ايمان و اعتقاد مىداند. داستان «اصحاب اُخدود» که به جرم ايمان در آتش سوختند و نيز سپاه فرعون و ثمود، نمونهاى از مؤمنانى بيان شده است که در راه ايمان، بر شدايد فرعونى صبر و مقاومت کردند. اين سوره را سوره «پيامبران» نيز گفتهاند.
ويزگيهاى سوره بروج:
١. داراى ٢٢ آيه، ١٠٩ کلمه و ٤٥٨ يا ٤٦٨ حرف است.
٢. در قرآن کريم، هشتاد و پنجمين و در ترتيب نزول، بيست و هفتمين سوره است که پس از سوره شمس و پيش از سوره تين فرود آمد.
٣. مکّى است.
٤. از نظر کميت از سُوَر مفصّل و آخرين سوره از سورههاى سىوششگانه و از نوع طوال آن به شمار مىآيد.
٥. چهاردهمين سورهاى است که با سوگند آغاز مىشود.
٦. گفتهاند در اين سوره نسخى رخ نداده است.
مهمترين مطالب سوره بروج:
١. تهديد و هشدار به کافران؛
٢. اشاره به داستان أصحاب اخدود براى تقويت روحيه مسلمانان؛
٣. اشاره به داستان فرعون و ثمود؛
٤. تبيين سرنوشت سعادتمندانه مؤمنان و صالحان در قيامت؛
٥. عظمت، اصالت و اعتبار قرآن.
[١]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٥١٠
[٢]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٣
[٣]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٥
[٤]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٩
[٥]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٦;صفحه ٣٢٣