«صافات» جمع «صافه» اشاره به گروهى است که صف کشيده‌اند. طبق نظر مشهور مفسران، مراد از «صافات» گروه‌هايى از فرشتگان است که براى انجام فرمان الهى در عالم هستى به صف ايستاده و آماده گرفتن فرمانند.

خداوند در آيه اول اين سوره به فرشتگان به صف کشيده شده يا به صفوف منظم پيکارگران و مجاهدان يا پرندگان منظم و به صف کشيده در پرواز يا صفوف نمازگزاران، سوگند ياد کرده است (بنا به تفسيرهاى گوناگون در واژه «صافات») .

به‌دليل آغاز اين سوره با واژه «الصافات» به همين اسم ناميده شده است.

روح کلى سوره، بيان توحيد و ردّ عقايد مشرکان به‌ويژه در زمينه خويشاوندى خدا با جن يا مخلوقات ديگر است. در اين سوره بر مساله توحيد احتجاج شده، و مشركين مخالف توحيد را تهديد نموده و مؤمنين خالص را بشارت مى‌دهد و سرانجام كار هر يك از دو طايفه را بيان مى‌كند. سپس نام عده‌اى از بندگان مؤمن خود را كه بر آنان منت نهاده و وعده داده كه بر دشمنانشان غالب و پيروز كند، ذكر مى‌كند و در خاتمه سوره بيانى ايراد مى‌فرمايد كه به منزله خلاصه‌گيرى از غرض سوره است، يعنى تنزيه خدا. و سلام بر بندگان مرسل و حمد خداى تعالى در برابر رفتار نيكى كه با ايشان كرده. گفته شده: اين سوره به شهادت سياقش در مكه نازل شده است.

ويژگي‌هاى سوره صافات:

١. طبق نظر مشهور و بيشتر مکاتب تفسيرى، ١٨٢ آيه، به عدد بصرى ١٨١ آيه، ٨٢٠ يا ٨٦٢ کلمه و ٣٨٢٣ يا ٣٨٢٦ حرف دارد.

٢. در ترتيب نزول پنجاه و ششمين و در قرآن کريم سى و هفتمين سوره است.

٣. پس از سوره انعام و پيش از سوره لقمان در مکه نازل شد.

٤. از نظر حجم، از سور مئين و شامل اندکى بيشتر از يک حزب قرآن است.

٥. گفته‌اند يک آيه منسوخ (آيه ١٧٤) دارد. برخي، آيات منسوخ اين سوره را چهار آيه دانسته‌اند.

٦. نخستين سوره قرآن است که با سوگند آغاز مي‌شود.

محتواى سوره صافات:

١. اشاره به گروه‌هايى از فرشتگان؛

٢. اشاره به گروه شياطين وسوسه‌گر؛

٣. مسئله نبوت و سرنوشت تکذيب‌کنندگان پيامبران الهي؛

٤. معاد و شرح‌حال کافران و مشرکان در قيامت و شرح‌حال بندگان مخلص خدا و نتيجه‌بخشى اعمال نيک آنان، و صحنه‌هاى ديگر از قيامت؛

٥. بخش‌هايى از تاريخ پيامبران (ع) همچون ابراهيم، اسماعيل، اسحاق، موسى، هارون، عيسى، لوط و يونس (ع) ؛

٦. پيروزى لشکر حق بر لشکر کفر، شرک و نفاق.

[١]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٧;صفحه ١٢٠
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٤٣و٤١
[٣]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٦
[٤]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٦
[٥]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٣
[٦]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد١٩;صفحه ١
[٧]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٣١٩
[٨]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٣٩٣