فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٧٣٦
قرائت يعقوب بن اسحاق حضرمي بصري
قرائت يعقوب بن اسحاق حضرمي بصري
(اصول و روش قرائت يعقوب حضرمى، از قاريان دهگانه)
يکى از قرائات دهگانه، قرائت يعقوب حضرمى است.
يعقوب بن اسحاق بن زيد بن عبدالله، ابومحمد حضرمى بصرى (م ٢٠٥ ق) يکى از قرّاى عشره است. او قرآن را بر سلام و شهاب بن شرنقه مجاشعى قرائت کرد و شهاب نيز قرآن را بر مسلمة بن محارب محاربى و او بر ابوالأسود دؤلى و او بر على بن ابىطالب (ع) قرائت کردند. برخى از دانشمندان، يعقوب حضرمى را در حديث، صادق و از ثقات مىشمارند.
قرائت يعقوب را دو قارى ديگر بنام: «رويس» و «روح»، روايت کردهاند.
محمد بن متوکل، ابوعبدالله لؤلؤى بصرى (م ٣٣٨ ه ق) معروف به «رويس»، استادى کارآمد در قرائت و ضابط بوده که به حذاقت و کارآئى در قرائت و ضبط آن مشهور است. وى قرائت را عرضاً از يعقوب حضرمى اخذ کرد. دانى گويد: وى ماهرترين اصحاب يعقوب بوده است. قرائتِ عَرضِى رويس را هارونِ تَمّار و امام ابو عبدالله زبير بن احمد زبيرى شافعي، روايت کردهاند.
ابوالحسن روح بن عبدالمؤمن هذلى (م ٢٣٤- يا - ٢٣٥ ه ق) مقرئ بزرگوار و ثقه و ضابطِ مشهورى است. قرائت را عرضاً از يعقوب حضرمى اخذ کرده، و از اَجِلِّه اصحاب و شاگردان او بشمار ميآيد.
روش قِرائى يعقوب حضرمي:
١. تلاوت بسمله در ميان دو سوره، همانند قرائت ابوعمرو؛
٢. هنگام وقف بر کلمات «فيم، عم، مم، لم، بم، هو، هى، لدى، إلى، يا أسفى يا حسرتى، ثمّ» با افزودن «ها»ى سکت، وقف مىکرد؛
٣. در مدّ منفصل، به قصر تلاوت مىکرد و در مدّ متصل به توسط به مقدار چهار حرکت؛
٤. تلاوت لفظ «الصراط» به «س» (السراط) ، بنا بر روايت رويس از يعقوب؛
٥. تسهيل همزه دوم در يک کلمه، بدون هيچ تغيير و تبديلي، بنا بر روايت رويس و….
[١]قمحاوي،محمدصادق;البحث والاستقراءفى تراجم القراء;صفحه ٩١
[٢]دمياطي ، احمد بن محمد ، - ١١١٧ق.;اتحاف فضلاءالبشربالقراءات الاربعة عشر;صفحه ٣٠
[٣]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد٢;صفحه ١١٠
[٤]صالح ، صبحي ، ١٩٢٦ -;مباحث فى علوم القرآن;صفحه (٢٤٩-٢٥٠)
[٥]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٤٦٠
[٦]ذهبي ، محمد بن احمد ، ٦٧٣ - ٧٤٨ق.;معرفة القراء الكبارعلى الطبقات والأعصار;صفحه ١٥٧
[٧]ابن جزري ، محمد بن محمد ، ٧٥١ - ٨٣٣ق.;النشرفى القراءات العشر;جلد١;صفحه ١٨٠
[٨]عمر ، احمد مختار;معجم القراءات القرآنية;جلد١;صفحه ٩٤