فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٧٨١
سوره انشقت
سوره انشقاق
(سوره انشقت)
(هشتاد و چهارمين سوره قرآن)
نشانههاى ظهور قيامت، در هم ريختن و پاره شدن نظام آسمانها و جهان در اين سوره بيان شده است. چون اين سوره با کلمه «انشقّت» (فعل ماضى از ماده انشقاق) آغاز شده، «انشقت» يا «انشقاق» نام گرفته است. منظور از «انشقاق» در اين سوره، شکافته شدن و از هم گسيختن کرات آسمانى است که در آستانه قيامت رخ مىدهد. اين سوره به قيام قيامت اشاره نموده، بيان مىكند كه براى انسان سيرى است به سوى پروردگارش، او در اين مسير هست تا پروردگارش را ديدار كند، و خداى تعالى به مقتضاى نامه عملش به حسابش برسد، و در اين آيات اين مطالب را تاكيد مىكند، و آيات مربوط به تهديدش از آيات بشارتش بيش تر است، و سياق آيات آن شهادت مىدهد كه اين سوره در مكه نازل شده است.
ويژگيهاى سوره انشقاق:
١. اين سوره ٢٥ آيه به عدد کوفى و حجازى، ٢٣ آيه به عدد شامى و بصري، ١٠٧، ١٠٨ يا ١٠٩ کلمه و ٤٣٠، ٤٣٣ يا ٤٤٤ حرف دارد.
٢. در ترتيب نزول، هشتاد و سومين و در قرآن کريم هشتاد و چهارمين سوره است که پس از انفطار و پيش از روم در مکه نازل شد و آيه مدنى ندارد.
٣. از نظر کميت از سور مفصّل و از نوع طوال آن به شمار مىآيد.
٤. با کلمه «إذا» آغاز شده است؛ بنابراين از سُوَر زمانيه است.
٥. نسخى در آن رخ نداده است.
محتواى سوره انشقاق:
١. اشاره به بخشى از علائم قيامت و پايان اين جهان؛
٢. معاد و ترسيم سرنوشت اصحاب يمين (رستگاران) و اصحاب شمال (تيرهبختان) ؛
٣. سوگند به چند پديده طبيعى و آسماني؛
٤. خداشناسى و اقامه يک برهان فلسفى (حدوث عالم) براى اثبات وجود خداوند.
[١]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد٢٠;صفحه ٢٤١
[٢]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٥٢٣
[٣]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٦
[٤]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٧
[٥]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٥٠٨
[٦]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٩
[٧]حجتي ، محمد باقر ، ١٣١١ -;پژوهشى درتاريخ قرآن كريم;صفحه ١٤٨
[٨]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٦;صفحه ٢٩٣