فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٠٩٩
سوره مودت
سوره ممتحنه
(سوره مودت)
(شصتمين سوره قرآن)
«ممتحنه» بهمعناى زن امتحان شده است. در آيه ١٠ اين سوره ميفرمايد: «زنان مؤمنى را که بهسوى شما هجرت کردهاند بيازماييد! اگر واقعاً ايمان آورده بودند، آنان را دوباره نزد مشرکان برنگردانيد؛ زيرا بر آنان حرامند». نام سوره نيز از همين آيه گرفته شده است.
اين سوره متعرض مساله دوستى مؤمنين با كفار است، و از آن به سختى نهى مىكند، هم در ابتداى سوره متعرض آنست، و هم در آخرش، و در خلال آياتش متعرض احكامى در باره هجرت، بيعت و ايمان زنان مسلمان، مرز دوستىها و دشمنىها و سياست خارجى مؤمنان درباره دشمن و برخى مسائل تربيتى بيان شده است. اين سوره در سال دهم هجرت در مدينه نازل شد.
ويژگيهاى سوره ممتحنه:
١. سيزده آيه، ٣٤٠ يا ٣٤٨ کلمه و ١٥١٠ يا ١٥٦٠ حرف دارد.
٢. در ترتيب نزول، نود و يکمين و در قرآن شصتمين سوره آن است.
٣. پس از سوره احزاب و پيش از سوره نساء در مکه نازل شد و هيچ آيه مکى ندارد.
٤. از نظر کمّيّت از سورههاى مفصّل و از نوع طوال آن و شامل حدود يکچهارم يک حزب است.
٥. گفته شده است سه آيه منسوخ دارد.
احکام فقهى سوره:
١. منع دوستى با دشمنان اسلام؛
٢. جواز ارتباط با کافرانى که سر جنگ و توطئه با مسلمانان را ندارند؛
٣. حرمت ازدواج زنان مسلمان با کافران؛
٤. حرمت ازدواج مردان مسلمان با زنان کافر.
ساير مطالب سوره ممتحنه:
١. استقلال فکرى و سياسى اسلام بر مبناى حبّ و بغض فى الله؛
٢. حضرت ابراهيم (ع) و حضرت محمد (ص) دو اسوه براى بشر؛
٣. بيعت زنان با پيامبر (ص) پس از فتح مکه؛
٤. امتحان زنان مهاجر.
نيز ر.ک: اسامى سوره ممتحنه.
[١]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٩;صفحه ٢٢٦
[٢]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٤٦٠
[٣]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٤;صفحه ٣
[٤]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٤
[٥]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٧
[٦]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٧
[٧]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ١٩٥و٤٣و٤١
[٨]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٤٢٨