فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٦٩٩
تفاسير حنفيه
تفاسير حنفيه
(تفاسير دانشمندان حنفيه با رويکرد فقهى مذهب حنفى)
برخى کتابهاى تفسيرى که بهقلم عالمان و مفسران حنفى مذهب نوشته شده عبارت است از:
١. أحکام القرآن، تأليف ابوبکر احمد بن على رازى جصاص (م ٣٧٠ق) در پنج جلد، به زبان عربى و از مهمترين آثار تفسيرى - فقهى حنفيان که فقط آياتى را تفسير کرده است که حکمى از احکام الهى را بيان کردهاند؛
٢. تفسير القرآن الکريم (تفسير بحرالعلوم)، اثر ابوليث نصربن محمد بن احمد بن ابراهيم سمرقندى (م ٣٧٥ق) به زبان عربى و در سه جلد. جنبه نقلى اين تفسير بيشتر از جنبه عقلى آن است؛
٣. الکشّاف عن حقايق غوامض التنزيل و عيون الأقاويل فى وجوه التأويل، تأليف جارالله محمود بن عمر زمخشرى (م ٥٣٨ق) در چهار جلد و به زبان عربى که از تفاسير مشهور و ماندگار ادبى - بلاغى قرآن است؛
٤. مدارک التنزيل و حقائق التأويل، تأليف عبدالله بن احمد بن محمود نسفى (م ٧٠١ ق)؛ به زبان عربى و در پنج جلد. اين تفسير را بايد خلاصه تفسير کشّاف دانست؛
٥. تبصير الرحمان و تيسير المنان اثر على بن احمد بن ابراهيم مهايمى مشهور به مخدوم على مهايمى (م ٨٣٥ ق) به زبان عربى و در دو جلد؛
٦. الفواتح الالهية و المفاتح الغيبية اثر نعمةالله بن محمود نخجوانى (م ٩٢٠ق) به زبان عربى و در دو جلد که به شيوه تفسير اشارى گرد آمده است؛
٧. حاشيه شيخزاده، به زبان عربى در چهار جلد، اثر محييالدين محمد بن مصطفي، معروف به شيخزاده (م ٩٥١ق) که حاشيهاى است بر أنوار التنزيل و أسرار التأويل بيضاوي؛
٨. إرشاد العقل السليم إلى مزايا الکتاب الکريم معروف به تفسير ابيالسعود، اثر ابوالسعود محمد بن محمد بن مصطفى عمادى (م ٩٨٢ق) به زبان عربى در چهار جلد؛
٩. تفسير روحالمعانى فى تفسير القرآن العظيم و السبع المثاني (تفسير آلوسي)، تأليف شهابالدين ابوالثناء سيد محمود بن عبدالله آلوسى (م ١٢٧٠ق) به زبان عربى و در پانزده جلد؛
١٠. تفسير المنير فى العقيدة و الشريعة و المنهج اثر دکتر وهبة مصطفى الزحيلى به زبان عربى در شانزده جلد. مؤلف در تفسير آيات به عقل و نقل هر دو استناد ميکند.
نيز ر.ک: تفسير حنفيه؛ مفسران حنفيه.
[١]ذهبي ، محمد حسين،-١٩٧٧م.;التفسيروالمفسرون;جلد٢;صفحه ٤٢٩و٣٥١
[٢]ايازي ، محمد علي ، ١٣٣٣ -;المفسرون حياتهم ومنهجهم;صفحه ٨٣٠