فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٣٣٤
طباق لفظي
طباق لفظي
(جمع دو معناى متضاد به حسب لفظ در يک عبارت)
«طباق» از انواع اسلوب بديعى قرآن و بر دو قسم است: لفظى و معنوي.
«طباق لفظى» آن است که دو معناى متضاد مذکور در کلام، در لفظ نيز با هم متضاد باشند؛ مانند:
١.((لکيلا تأسوا على مافاتکم و لاتفرحوا بما اتاکم) ؛ «اين به خاطر آن است که براى آنچه از دست دادهايد تأسف نخوريد و به آنچه به شما داده است شادمان نباشيد» (حديد// ٢٣) . در اين آيه، بين «لاتأسوا» و «لاتفرحوا» طباق لفظى است. )
٢.((وَمَا يَسْتَوِى الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ)وَلَا الظُّلُمَاتُ وَلَا النُّورُ(وَلَا الظِّلُّ وَلَا الْحَرُورُ)وَمَا يَسْتَوِى الْأَحْيَاء وَلَا الْأَمْوَاتُ… ) ؛ «و نابينا و بينا يكسان نيستند. و نه تيرگيها و روشنايى. و نه سايه و گرماى آفتاب. و زندگان و مردگان يكسان نيستند» (فاطر// ١٩-٢٢) .
نيز ر.ک: طباق؛ طباق معنوى.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٣;صفحه ٤٥٥
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ٣٢٥