فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٩٣٢
اسرار نزول تدريجي
اسرار نزول تدريجي
(فوايد و اهداف نزول تدريجى قرآن)
دانشمندان علوم قرآنى براى نزول تدريجى قرآن، فوايد و مزايايى نقل کردهاند که به «اسرار نزول تدريجى» معروف شدهاند؛ مانند:
١. تصحيح بينش فکرى، عقيدتى و اخلاقى مردم و زدودن افکار نادرست و خرافى که جزء جداييناپذير زندگانى مردم جهان به ويژه اعراب جاهلى بود.
اگر آيات قرآن يکجا نازل مىشد، امکان تبيين و توضيح آيات و فهم آن مشکل بود. بنابراين، نزول تدريجى آيات قرآن، مانند بارش قطرات باران، زمينههاى لازم را براى فراگيرى پيام وحى و انتقال آن به نسلهاى ديگر فراهم ساخت.
٢. رعايت تدريج در تشريع احکام: اجراى يکباره و فراگير نظام حقوقى اسلام مشکلات بسيارى را براى جامعه اسلامى پديد ميآورد. نزول تدريجى آيات باعث آسان شدن سير تحول در نظام حقوقى جامعه اسلامى شد. مسئله بردهدارى و رواج شرابخوارى، از موضوعات قابل توجه در اين زمينه است.
٣. تقويت روحيه مسلمانان: همانگونه که پيشبينىهاى غيبى قرآن کريم که بعدها محقق شد، دليلى بر حقانيت اسلام تلقى مىشد، نزول فرشته وحى در زمانها و شرايط سخت و ناگوار نيز باعث اطمينان قلب و تقويت روحيه پيامبر گرامى (ص) و ياران آن حضرت مىشد.
قرآن کريم در اين باره مىفرمايد:((وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً كَذَلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤَادَكَ وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلًا) ؛ )و كسانى كه كافر شدند گفتند چرا قرآن يكجا بر او نازل نشده است اين گونه [ما آن را به تدريج نازل كرديم] تا قلبت را به وسيله آن استوار گردانيم و آن را به آرامى [بر تو] خوانديم (فرقان// ٣٢) .
٤. انگيزهها و حوادثى که متعاقباً رخ مىداد، اقتضا مىکرد قرآن نيز به تدريج و همراه همان حوادث نازل شود.
[١]ابياري ، ابراهيم ، -١٩٩٤م.;تاريخ القرآن;صفحه ٩٦
[٢]صغير،محمدحسين علي،١٩٣٩-م.;تاريخ القرآن;صفحه ٣٥
[٣]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;صفحه (٥٤-٦٣)
[٤]صالح ، صبحي ، ١٩٢٦ -;مباحث فى علوم القرآن;صفحه (٤٩-٦٢)
[٥]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ١٨٥
[٦]زحيلي ، وهبه ، ١٩٣٢ -م.;التفسيرالمنيرفى العقيدة والشريعة والمنهج;جلد١;صفحه ١٦
[٧]حجتي ، محمد باقر ، ١٣١١ -;پژوهشى درتاريخ قرآن كريم;صفحه ٤٦