فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٧٨٣
تفسير خوارج
تفسير خوارج
(تفسير بر اساس عقايد فرقه خوارج)
کلمه خوارج جمع و از ريشه خروج به معناى بيرون شدن، قيام کردن، سرکشى و طغيان، و از نظر اصطلاح تاريخى نام فرقهاى باطل است که بر امام على (ع) شوريدند و از فرمان حضرت سرپيچى کردند. وجه تسميه آنها به اين نام همين امر است.
خوارج اعتقادات خاصى دارند؛ از آن جمله:
١. نفى لزوم امامت؛
٢. اعتقاد به کفر کسى که گناهان کبيره انجام ميدهد؛
٣. وجوب بدون قيد و شرط امر به معروف و نهى از منکر.
خوارج مردمانى متعصب، تنگنظر، کوتهبين، مقدسنما، خشن، مستبد، عجول و شتابزده بودند. اينان تحت تأثير اين خصلتهاى ناپسند و با پيشداوريهاى فرقهاى قرآن را تفسير کردهاند؛ مثلاً چون به نفى حکومت و امامت معتقد بودند، آيه (إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلّهِ)((انعام // ٥٧) را بر اساس رأى شخصى خود چنين تفسير کردند که )حکومت مختص خداوند است.
و همچنين مرتکب گناهانکبيره را کافر ميدانند. درباره آيه ٩٧ سوره آلعمران گفتهاند: تارک حج کافر است و در باره آيه ٨٧ سوره يوسف نيز گفتهاند: فاسق که از رحمت خدا مأيوس است، کافر است.
جمود خوارج و اکتفا به ظواهر آيات قرآنکريم به حدى بود که به احاديث نبوى که برخى از آنان ناسخ يا مخصص برخى عمومات قرآنى هستند، التفاتى نداشتند و مبناى کار خويش را حديثى از پيامبر (ص) معرفى ميکردند که پيامبر (ص) امر کردهاند روايات ايشان به قرآن عرضه و آنچه با قرآن مغايرت دارد کنار گذاشته شود.
نيز ر.ک: تفاسير خوارج؛ مفسران خوارج.
[١]جلاليان،حبيب الله;تاريخ تفسيرقرآن كريم;صفحه (٢١٠-٢٢٧)
[٢]گلدتسيهر ، ايگناتس ، ١٨٥٠ - ١٩٢١م.;مذاهب التفسيرالاسلامى;صفحه ٢٨٧
[٣]ذهبي ، محمد حسين،-١٩٧٧م.;التفسيروالمفسرون;صفحه (٣٢٤-٣٦٤)
[٤]ايازي ، محمد علي ، ١٣٣٣ -;المفسرون حياتهم ومنهجهم;صفحه (٣٥٠-٣٥١)