١. بَحوث: «بحوث» بر وزن «فعول» صيغه مبالغه از ماده «بحث» و به معناى کاوش و تحقيق است. از آن‌جا که سوره توبه درباره نفاق انسان‌هاى دوچهره سخن گفته و در آن، نفاق منافقان برملا و ظاهر شده، «بحوث» نام گرفته است.

٢. برائت: سوره توبه با واژه «برائت» آغاز شده و حکم برائت و بيزارى از مشرکان و قطع رابطه و لغو تمام پيمان‌ها با آنان را با قاطعيت صادر کرده است و در آيه اول نيز بر اين موضوع تأکيد دارد((بَرَاءةٌ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ)…)(و در آيه سوم مى‌فرمايد:)(… أَنَّ اللّهَ بَرِيءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ…) ؛ از اين رو، به سوره «برائت» نامگذارى شده است.

٣. حافره: «حافره» از ريشه «حفر» به معناى کندن و کاويدن و اطلاع يافتن از کار کسى، گرفته شده است. از آن‌جا که اين سوره از اسرار منافقان پرده برداشته و از طرفى به سبب وجود آياتى چون آيه ٧٧ و ١١٠ که دل‌هاى آنان را کند و درهم کوبيد و آثار نفاق را در آن باقى گذاشت، سوره «حافره» نام گرفت.

٣. سيف.

٤. عذاب: خداوند در اين سوره مى‌فرمايد:((وَمِمَّنْ حَوْلَكُم مِّنَ الأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُواْ عَلَى النِّفَاقِ لاَ تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُم مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَى عَذَابٍ عَظِيمٍ) ؛ )و برخى از باديه‌نشينانى كه پيرامون شما هستند منافقند و از ساكنان مدينه [نيز عده‌اى] بر نفاق خو گرفته‌اند تو آنان را نمى‌شناسى ما آنان را مى‌شناسيم به زودى آنان را دو بار عذاب مى‌كنيم سپس به عذابى بزرگ بازگردانيده مى‌شوند (توبه// ١٠١) . به دليل وعده عذاب در اين آيه براى منافقان، سوره توبه به «سوره عذاب» نامگذارى شده است.

٥. فاضحه: فاضحه به معناى افشاگر و رسوا کننده است. چون چند آيه از سوره توبه با لحن شديدى در توبيخ منافقان نازل شده، پرده از چهره نفاق آنان برداشته و آنان را رسوا کرده، اين سوره به «فاضحه» نيز شهرت يافته است.

٦. مبعثره: «مبعثره» اسم فاعل از ريشه «بعثره» است که يکى از معانى آن در لغت، آشکار ساختن است. سوره توبه اسرار نهانى و نقشه‌هاى خائنانه منافقان را فاش و آشکار و موجبات رسوايى آنان را فراهم کرده است؛ لذا آن را «مبعثره» نيز گفته‌اند.

٧. مثيره: چون در سوره توبه، اسرار نهانى و معايب نفسانى منافقان آشکار شده، «مثيره» يعنى انتقام گيرنده نيز نام گرفته است.

٨. مخزيه: واژه «مخزيه» از ماده «خزى» به معناى خوار و ذليل کننده است. علت نام گذارى سوره توبه به مخزيه اين است که با افشا و رسوا کردن منافقان و اعلان برائت از مشرکان، آنان را خوار و ذليل کرده است.

٩. مدمدمه.

١٠. مشرده.

١١. مُشَقْشِقَه: گرچه برخى سوره توبه را «مشقشقه» نيز ناميده‌اند، اما اين نامگذارى صحيح نيست؛ زيرا در منابع اصيل و دست‌اول از اين اسم خبرى نيست. گويا اين اصطلاح، تصحيف واژه «مقشقشه» باشد که در منابع اوليه آمده است.

١٢. مُقَشْقِشِه: «مقشقشه» از ماده «قشقشه» و به معناى شفا دادن از بيمارى است. سوره توبه، قلب مؤمن، قارى و عمل کننده به اين سوره را از بيمارى نفاق شفا مى‌بخشد؛ لذا برخى آن را «مقشقشه» نيز نام نهاده‌اند. «مقشقشه» نامى است مشترک ميان چهار سوره توبه، کافرون، فلق و ناس.

١٣. مُنَقَّره: «منقره» اسم فاعل از ماده «نقر» به معناى بيان نادرستى‌ها و کاستى‌هاى ديگران است. چون در سوره توبه اسرار نهانى و عيوب نفسانى منافقان و مشرکان ظاهر شده است، به آن «منقره» نيز گفته‌اند.

١٤. منَکَّلة.

[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٦٩
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه (١٩٢-١٩٤)
[٣]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه (١٧٩-١٨٠)
[٤]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٢٢٧
[٥]قرطبي ، محمد بن احمد ، ٥٧٨ - ٦٧١ق.;الجامع لاحكام القرآن;جلد٨;صفحه ٦٨
[٦]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٤