فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٢٢٧
امهاتالكتاب
آيات محكم
(امهاتالكتاب)
(آيات داراى مدلولى روشن و استوار)
محکم برگرفته از حکمتالدابه به معناى منعت (منع شدن) ، و حُکم عبارت است از جداسازى دو چيز. معناى ديگر محکم، متقن (استوار) است. بنابراين آيات محکم آياتى هستند که از جهت لفظ و معنا استوار و صريح و از چندپهلويى به دورند و مقصود از ظاهر آيات براى شنونده روشن است.
به تصريح خود قرآن کريم که فرمود((هُوَ الَّذِيَ أَنزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ...) ؛ )اوست كسى كه اين كتاب [ قرآن] را بر تو فرو فرستاد پارهاى از آن آيات محكم [ صريح و روشن] است آنها اساس كتابند (آلعمران// ٧) بخشى از آيات قرآن کريم محکم هستند. براى نمونه مىتوان به آيات ذيل اشاره کرد:
١. آيه ١٩ سوره محمد (ص) :((... لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ...) ؛ )
٢. آيه ١٥٢ سوره انعام:((... وَأَوْفُواْ الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ...) ؛ )
٣. آيه ٣٢ سوره اسراء:((وَلاَ تَقْرَبُواْ الزِّنَى إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَسَاء سَبِيلاً) ؛ )
٤. آيه ١٥٢ سوره انعام:((وَلاَ تَقْرَبُواْ مَالَ الْيَتِيمِ...) ؛ )
٥. آيه ١ سوره توحيد:((قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) . )
به گفته بعضى از محققان، حدود دويست آيه قرآن از متشابهات، و بقيه از محکمات قرآنند.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه (٣-٥)
[٢]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢;صفحه ٣٢٠
[٣]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد٣;صفحه (٣٢-٤٤)
[٤]سبحاني ، جعفر ، ١٣٠٨ -;منشور جاويد قرآن;صفحه ٣٤٤