فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٣٠٤
دقت معنا
دقت معنا
(يکى از عوامل معنوى متشابه بودن بعضى از آيات قرآن)
منشأ تشابه و ابهام در آيات قرآن، يا لفظى است يا معنوى و يا هر دو. «دقت معنا» نيز يکى از عوامل معنوى تشابه و ابهام است. سنگين و دقيق بودن مفهوم و معناى آيه نزد عامه مردم و نيز رقت تعبير و ظرافت کلمات باعث مشتبه شدن معناى آيه مىشود؛ مانند:
١.((وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللّهَ رَمَى))(انفال// ١٧) . اين آيه درباره يکى از مفاهيم دقيق کلام اسلامى يعنى «امر بين الامرين» است.
٢.((اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ... ))(نور// ٣٥) که ذات مقدس الهى براى تقريب به فهم عامه مردم، به نور تشبيه شده است.
همچنين آياتى که درباره صفات الهى، احوال قيامت، نعمتهاى بهشت و عذاب جهنم نازل شدهاند، چون از دسترس حسّ بشرى خارجند و عقل بشرى از درک حقيقت آن عاجز است، سبب ابهام شده، در زمره آيات متشابه قرار مىگيرند.
نيز ر.ک: متشابه معنوي.
[١]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه (١٦-٢٢)
[٢]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه ٢٩٩
[٣]راغب اصفهاني ، حسين بن محمد ، - ٥٠٢ق;المفردات فى غريب القرآن;صفحه ٢٥٥