خداوند در آيه ١٥ اين سوره، يکى از نشانه‌هاى بارز مؤمن را به خاک افتادن به علامت تعظيم و سپاس، هنگام يادآورى آيات و نشانه‌هاى خدا، و سجده و ستايش خداوند مي‌داند. اين آيه، سجده واجب دارد و نام سوره نيز از همين آيه گرفته شده است.

هدف کلى سوره، بيان مبدأ و معاد، و اقامه برهان بر اين مساله است، و نيز دفع شبهه‌هايى كه در باره اين دو مساله در دل‌ها خلجان مى‌كند، و در ضمن به مساله نبوت و كتاب نيز اشاره مى‌نمايد، و امتيازى كه دو گروه مؤمنين حقيقى به آيات خدا، و فاسقان خارج از زى عبوديت، از يكديگر دارند بيان مى‌كند، و نيز به دسته اول وعده ثوابى مى‌دهد كه از تصور هر متصور بيرون است، و به دسته دوم وعيدى مى‌دهد، و به انتقام شديدى تهديد مى‌كند كه عبارت است از عذاب اليم و ابدى در قيامت، و عذابى كوچك‌تر از آن كه در دنيا به زودى خواهند چشيد، و در آخر، سوره را با تاكيد آن وعيد، و دستور به رسول خدا (ص) كه تو نيز منتظر باش آن چنان كه آنان منتظرند، ختم مى‌كند.

گفته شده: اين سوره در مكه نازل شده، مگر سه آيه آن كه بعضى گفته‌اند در مدينه نازل شده است، و آن عبارت است از آيه أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً تا تمامى سه آيه.

ويژگي‌هاى سوره سجده:

١. سى آيه به عدد اکثر مکتب‌هاى تفسيرى، ٢٩ آيه به عدد بصري، ٣٨٠، ٣٧٥ يا ٣٣٠ کلمه و ١٥٠٠، ١٥٦٤ يا ١٥٩٩ حرف دارد.

٢. در ترتيب نزول، هفتاد و پنجمين و در قرآن کريم سى و دومين سوره است.

٣. پس از سوره مؤمنون و پيش از سوره طور در مکه فرود آمد؛ به جز آيات ١٦ تا ٢٠ که مدنى است.

٤. از سور مثانى، و شمار آيات آن کمتر از يک حزب است.

٥. گفته‌اند يک آيه منسوخ دارد.

٦. آن را از سُوَر عزائم برشمرده‌اند.

مطالب برجسته سوره سجده:

١. عظمت قرآن و نزول آن از جانب پروردگار جهان؛

٢. آفرينش انسان از خاک و نطفه و روحِ الهي؛

٣. نشانه‌هاى عظمت و قدرت الهى در آسمان و زمين؛

٤. رستاخيز و حساب؛

٥. خلقت زمين و آسمان در شش روز؛

٦. اشاره‌اى کوتاه به تاريخ بنى‌اسرائيل.

نيز ر.ک: سور عزائم، اسامى سوره سجده.

[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٤٣و٤١
[٢]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;صفحه ١٦/٢٤٣
[٣]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٥
[٤]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٦
[٥]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٣
[٦]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد١٧;صفحه ١٠١
[٧]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٢٩٧
[٨]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٣٧٣
[٩]راغب اصفهاني ، حسين بن محمد ، - ٥٠٢ق;المفردات فى غريب القرآن;صفحه ٩١