فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٧٢٦
ادات مقاربه
ادات مقاربه
(ادات بيانگر معناى نزديکى)
ادات مقاربه، اداتى است که بر نزديکى مدخول خود دلالت مىکند؛ مانند:
١. عند: ظرف مکانى است که به معناى حضور و قرب به کار رفته است؛ چه قرب، حسى؛ مانند: (... فَلَمَّا رَآهُ مُسْتَقِرًّا عِندَهُ...) ؛ پس چون [سليمان] آن [تخت] را نزد خود مستقر ديد (نمل// ٤٠) . و چه قرب معنوى؛ مانند:((... أَحْيَاء عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ) ؛ )زندهاند كه نزد پروردگارشان روزى داده مىشوند (آلعمران// ١٦٩) .
٢. کاد: فعل ناقصى است که به معناى مقاربه آمده و گاهى به شکل منفى (ماکاد) به کار رفته است؛ مانند:((... وَمَا كَادُواْ يَفْعَلُونَ) ؛ ) چيزى نمانده بود كه نكنند (بقره// ٧١) .
ابن فارس گفته است: «عسى» نيز براى قرب و دنو مىآيد؛ مانند:((قُلْ عَسَى أَن يَكُونَ رَدِفَ لَكُم بَعْضُ الَّذِى تَسْتَعْجِلُونَ) ؛ )بگو شايد برخى از آنچه را به شتاب مىخواهيد در پى شما باشد (نمل// ٧٢) .
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٤;صفحه ٢٩٢و١٣٦
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه ٢٥٥و٢٤٤