فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٥٤١
غلو ادبي قرّا
غلو ادبي قرّا
(تکيه قاريان بر استنباطهاى ادبى خويش؛ از عوامل اختلاف قرائات)
يکى از عوامل مؤثر در پيداشدن اختلاف قرائتها، اطلاعات و معلومات ادبى برخى از قاريان بوده است که با خودپسندى و اتکا بر معلومات خويش و بر پايه قواعد مقبول آنان در ادبيات عرب قرائت خاصى را اختيار کردهاند؛ هرچند آن قرائت، شاذ و برخلاف مشهور يا مخالف با رسمالخط باشد.
از ميان آنها ابوبکر عطاء شاگرد ابنشنبوذ است که دانشمندترين مردم زمان خود در نحو و قرائت به شمار مىرفت؛ لذا به قرائتهاى مشهور و آنچه از طريق نقل وارد شده بود توجهى نداشت و قرائتى را مىپذيرفت که خود او آن را صحيح و با سياق و معناى آيه مناسب ميدانست.
وى کلمه «نَجِيّاً» در آيه((فَلَمَّا اسْتَيْأَسُواْ مِنْهُ خَلَصُواْ نَجِيًّا))(يوسف// ٨٠) را «نجبا» مىخواند که مورد اعتراض شديد فقها و حاکم وقت قرار گرفت.
اکثر قرائتهاى دانشمندان علم نحو مانند کسايى را که قرائتى اختيار مىکردند ميتوان مبتنى بر همين عامل (خودپسندى و اتکا به معلومات شخصى) دانست.
بسيارى از دانشمندان علم نحو و اديبان عرب، قاريان را به کمى معلومات ادبى و خطا در قرائت متهم مىکردند و بر قرائتهاى آنان که با قواعد زبان عرب مخالف بود خط بطلان مىکشيدند.
[١]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه ٣١