فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٦٨٠
نزول مفرقي
نزول تدريجي
(نزول مفرقي)
(نزول آيات قرآن به طور پراکنده در مدت بيش از بيست سال)
قرآن به طور پراکنده و تدريجى در مدتى حدود بيست يا بيست و سه سال بر حسب شرايط و اوضاع و مقتضيات زمان و مکان توسط فرشته وحى (جبرئيل) بر پيامبر (ص) نازل شد و آغاز آن - بنا بر عقيده مشهور شيعه - بيست و هفتم رجب، آغاز بعثت رسول گرامى (ص) است.
از مهمترين ادلّه نزول تدريجي، آياتى از قرآن کريم است؛ مانند:
١. (وَقُرْآناً فَرَقْنَاهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلَى مُكْثٍ وَنَزَّلْنَاهُ تَنزِيلاً)((اسراء// ١٠٦) ؛ )
٢. (وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً كَذَلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤَادَكَ وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلًا)((فرقان// ٣٢) . )
از نزول تدريجي، در کتابهاى علوم قرآنى به «نزول نجومي»، «نزول مفرّقي»، «قرآن تنزيلي»، «تنجيم قرآن»، «تدرّج نزول»، «تجدّد نزول» و «تنزل تدريجى» نام بردهاند.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٢٨
[٢]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد١;صفحه (١٤٥-١٥٧)
[٣]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٥٤
[٤]صالح ، صبحي ، ١٩٢٦ -;مباحث فى علوم القرآن;صفحه ٥٠
[٥]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ١٨١
[٦]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ١٤٦
[٧]حجتي ، محمد باقر ، ١٣١١ -;پژوهشى درتاريخ قرآن كريم;صفحه ٤٣