فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٨٦٩
استعاره محسوس به محسوس
استعاره محسوس به محسوس
(حسّى بودن مستعار، مستعارٌله، و مستعارٌمنه)
استعاره به اعتبار طرفين و جامع ميان آنها به چهار قسم تقسيم مىشود. يکى از آنها «استعاره محسوس به محسوس» نام دارد که خود بر دو قسم است:
١. استعاره محسوس به محسوس با جامع حسي: استعارهاى است که مستعار، مستعارمنه و مستعارله محسوس باشند؛ مانند:
الف)((... وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا...))(مريم// ٤) . در اين آيه، مستعارٌمنه «نار» (آتش) ، مستعارٌله «شيب» (پيرى) و جامع (مستعار) «مشابهت روشنايى به سفيدى موى سر» است؛ و هر سه حسىاند.
ب)((وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ))(تکوير// ١٨) .
٢. استعاره محسوس به محسوس با جامع عقلى؛ مانند:
الف)((... أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الرِّيحَ الْعَقِيمَ))(ذاريات// ٤١) . در اين آيه، مستعارٌله «ريح» و مستعارٌمنه «مرأة» و جامع بين آن دو «عدم توليد و نتيجه» است. در اينجا مستعارٌمنه و مستعارٌله، حسىاند و مستعار، عقلى است.
ب)((وَآيَةٌ لَّهُمْ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ...))(يس// ٣٧) .
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٣;صفحه ٤٤١
[٢]صالح ، صبحي ، ١٩٢٦ -;مباحث فى علوم القرآن;صفحه ٣٢٤
[٣]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ١٥٠