فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٨٦٨
تلاميذ مدرسه تفسير مكه
مفسّران مدرسه مكه
(تلاميذ مدرسه تفسير مكه)
(مفسّران مدرسه تفسيرى مکّه به رياست عبدالله بن عباس)
گروهى از تابعان که در مکتب تفسيرى عبدالله بن عباس در مکه حاضر مىشدند و چگونگى تفسير قرآن کريم را از او مىآموختند، مدرسه تفسيرى مکه را تشکيل دادند. عبدالله بن عباس که والى امام على (ع) بر بصره بود، در سال ٤٠ ق و پس از شهادت آن حضرت (ع) به مکّه مهاجرت کرد و در آنجا علاوه بر تصدّى حکومت، به نشر معارف قرآنى پرداخت و در حوزه و مکتب تفسيرى او شخصيتهاى بزرگى تربيت شدند و آثار گرانقدرى از خود بر جاى نهادند؛ چنانکه ابنتيميه مىگويد: اما در زمينه تفسير، داناترين مردم به تفسير، مردم مکّه هستند؛ زيرا اينان اصحاب ابنعباسند.
مدرسه تفسيرى مکه تا سال ٨٦ ق (سال وفات ابنعباس) فعال بود. اسامى گروهى از مفسّران مدرسه مکه عبارت است از:
١. ابومحمّد (ابوعبدالله) سعيد بن جبير بن هشام اسدي: وى حبشى بود و قرائت و تفسير را از ابنعباس آموخت. وثاقت وى اتفاقى است. سعيد در سال ٩٥ ق به دست حجاج بن يوسف ثقفى کشته شد؛
٢. ابوالحجاج مجاهد بن جبر مکّى مخزومى (٢١ - ١٠٤ ق) : از معتمدترين شاگردان ابنعباس بود؛
٣. ابوعبدالله عکرمه بربرى مدنى مولى ابن عباس: وى از بربر مغرب بود و نزد بسيارى از علماى جرح و تعديل به وثاقت شهرت دارد؛
٤. ابوعبدالرحمن طاوس بن کيسان يمانى حميري: ابنعباس در حقّ وى گفته است: من گمان مىکنم طاووس اهل بهشت است؛
٥. ابومحمد عطاء بن ابىرباح مکى (٢٧ - ١١٤ ق) .
[١]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التفسيروالمفسرون فى ثوبه القشيب;جلد١;صفحه ٣١٦
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٤;صفحه ٢٤٠
[٣]عك ، خالد عبد الرحمان;الفرقان والقرآن;صفحه (٣٤١-٣٤٤)
[٤]ذهبي ، محمد حسين،-١٩٧٧م.;التفسيروالمفسرون;جلد١;صفحه (١٠٧-١١٨)
[٥]كمالي دزفولي ، علي ، ١٢٩٢ -;تاريخ تفسير;صفحه (٣٩-٤٣)
[٦]جلاليان،حبيب الله;تاريخ تفسيرقرآن كريم;صفحه (٧٠-٧٧)