فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ١٣٧٠
تحدي قرآن
تحدي قرآن
(به مبارزه فراخواندن منکران وحى، توسط قرآن به آوردن نظير قرآن)
«تحدى» يکى از مباحث وابسته به اعجاز قرآن و يک واقعيت تاريخى قرآنى غير قابل انکار به شمار ميآيد.
تحدى در لغت يعنى مبارز طلبى و پيشخواندن خصم براى مبارزه، و غلبه بر او تا عجز او ظاهر شود. و در اصطلاح به معناى پيشنهاد خداوند به منکران وحى و رسالت خاتمالانبياء براى آوردن نظير قرآن است؛ زيرا آنان قرآن را ساخته ذهن پيامبر (ص) و از مقوله سجع کاهنان و اساطير و افسانه پيشينيان مىدانستند.
قرآنکريم به دو دليل تحدّى را مطرح کرده است:
١. منکران رسالت ادعا مىکردند (... لَوْ نَشَاء لَقُلْنَا مِثْلَ هَذَا إِنْ هَذَا إِلاَّ أَسَاطِيرُ الأوَّلِينَ) ؛ اگر مىخواستيم قطعا ما نيز همانند اين را مىگفتيم اين جز افسانههاى پيشينيان نيست (انفال// ٣١) .
٢. در عرف و فرهنگ عرب جاهلى که شعر و خطابه، هنر اصلى آنان بود، شيوه تحدى ادبى و هنرى وجود داشته است.
خداوند منکران وحى را به تحدى فراخواند تا از گفتن نظير آن عاجز شده، و به آسمانى بودن قرآن و صدق رسالت حضرت محمد (ص) پىببرند و اقرار کنند.
منکران تمام ثروت و امکانات خود را براى مبارزه با پيامبر (ص) بهکاربردند و به جنگ تن دادند؛ ولى در پاسخ به تحدى قرآن ناتوان ماندند.
مراحل تحدى قرآن عبارتند از:
١. تحدى به کل قرآن (اسراء// ٨٨) ؛
٢. تحدى به ده سوره (هود// ١٣) ؛
٣. تحدى به يک سوره (بقره// ٢٣) .
شرح هريک از اين مراحل در مدخلهاى مربوط آمده است.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٢;صفحه ١١٠
[٢]طريحي ، فخر الدين بن محمد ، ٩٧٩- ١٠٨٥ق.;مجمع البحرين;جلد٤;صفحه ٩٧
[٣]صفي پور ، عبد الرحيم بن عبد الكريم;منتهى الارب;صفحه ٢٣٠
[٤]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٤;صفحه ٣٠
[٥]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه ٣٥٦