پس از خيانت و پيمان‌شکنى يهود بنى‌نضير، مسلمانان با يک حرکت جمعى، آنان را از اطراف مدينه بيرون راندند. با توجه به اهميت اين واقعه، سوره به نام «حشر» خوانده شد. نام ديگر آن «بنى‌نضير» است.

يهوديان بنى النضير بخاطر نقض پيمانى كه با مسلمين بسته بودند، محكوم به جلاى وطن شدند. اين سوره اشاره دارد سبب نقض عهدشان اين بود كه منافقان به ايشان وعده دادند كه اگر نقض عهد كنيد، ما شما را يارى مى‌كنيم؛ ولى همين كه ايشان نقض عهد كردند، منافقين به وعده‌اى كه داده بودند وفا ننمودند. و در ضمن اين اشارات، مطالبى ديگر نيز در اين سوره آمده، و از آن جمله مساله حكم غنيمت بنى النضير است.

و از آيات برجسته اين سوره، هفت آيه آخر آن است كه خداى سبحان در آن‌ها بندگان خود را دستور مى‌دهد به اينكه از طريق مراقبت نفس و محاسبه آن آماده ديدارش شوند، و عظمت كلام و جلالت قدر خود را در قالب بيان عظمت ذات مقدسش، و اسماى حسنى و صفات عليايش، بيان مى‌فرمايد.

ويژگي‌هاى سوره حشر:

١. داراى ٢٤ آيه و ٤٤٥ يا ٤٤٨ کلمه و ١٩١٣ يا ١٩٧١ حرف است.

٢. در ترتيب نزول، يکصدو يکمين و در ترتيب قرآن کريم پنجاه و نهمين سوره است که پس از سوره بيّنه و پيش از سوره نور نازل شد.

٣. مدنى است و آيه مکى ندارد.

٤. از سوره‌هاى مفصل طوال و حدود نيم حزب قرآن است.

٥. سومين سوره از مسبّحات است.

٦. يک آيه ناسخ دارد.

احکام فقهى سوره:

١. روش تقسيم غنائم جنگي؛

٢. اختصاص فىء به رسول گرامى اسلام (ص) .

مهم‌ترين پيام‌هاى سوره:

١. تسبيح خداوند توسط همه اشيا؛

٢. داستان جنگ بنى‌نضير؛

٣. احکام فىء (زمين‌هايى که بدون جنگ به‌دست مى‌آيد) ؛

٤. وجوب اطاعت از پيامبر اسلام (ص) ؛

٥. تمجيد از زحمات و فداکارى‌هاى مهاجران و انصار؛

٦. عظمت و قداست قرآن؛

٧. سرزنش منافقان.

[١]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٤٥٨
[٢]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٣;صفحه ٤٧٦
[٣]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٤
[٤]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٤٢٣
[٥]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣٧
[٦]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٧
[٧]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه (٤١-٤٣)
[٨]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٩;صفحه ٢٠٠