خداوند در آيه ١٨ به عبور حضرت سليمان از وادى مورچگان همراه با سپاه جن و انس و پرندگان - که مسخَّر فرمان او بودند - اشاره و توجه مردم را به عظمت آفرينش در مورچه معطوف مى‌کند. به دليل ذکر داستان حضرت سليمان، اين سوره به نام «سليمان» هم نقل شده است. علاوه بر «نمل» و «سليمان»، «طس» نيز ناميده شده است.

علاوه بر اين سوره، سوره‌هاى بقره، انعام، عنکبوت، نحل و فيل نيز در قرآن به تناسب موضوعات آن‌ها به اسم حيوانات نامگذارى شده‌اند.

در اين سوره براى تدبر و عبرت از تاريخ، سرگذشت انبيا و موضعگيرى مشرکان مکه و مشرکان سابق را در امت‌هاى گذشته و نيز فرجام کار مؤمنان و مخالفان را بيان مي‌کند.

به طورى كه از آيات صدر سوره و پنج آيه آخر آن بر مى‌آيد غرض اين سوره اين است كه مردم را بشارت و انذار دهد و به همين منظور، مختصرى از داستان‌هاى موسى، داود، سليمان، صالح و لوط (ع) را به عنوان شاهد ذكر نموده و در دنبال آن پاره‌اى از اصول معارف مانند وحدانيت خداى تعالى در ربوبيت و مانند معاد را ذكر نموده است..

ويژگي‌هاى سوره نمل:

١. داراى ٩٣ آيه به عدد کوفى، ٩٤ آيه به عدد بصرى و شامى، ٩٥ آيه به عدد حجازى، ١١٤٩ يا ١١٦٦ کلمه و ٤٧٩٩ يا ٤٧٩٥ حرف است.

٢. در ترتيب نزول، چهل و هشتمين و در مصحف شريف بيست و هفتمين سوره است.

٣. پس از سوره شعراء و پيش از سوره قصص نازل شد.

٤. سيزدهمين سوره‌اى است که با حروف مقطعه آغاز شده است.

٥. از نظر کميت از سوره‌هاى مثانى و شامل حدود نيم جزء قرآن است.

٦. گفته‌اند يک آيه منسوخ دارد.

٧. اين سوره پيش از هجرت در مکه نازل شد.

٨. در اين سوره((بسم الله الرحمن الرحيم))علاوه بر ابتداى سوره، در آيه ٣٠ نيز تکرار شده است.

مطالب عمده سوره نمل:

١. بيان عظمت قرآن؛

٢. خداشناسى و برخى از براهين آن؛

٣. معاد، حشر، نشر، جزا و…؛

٤. داستان حضرت سليمان (ع) و ماجراى سرزمين مورچگان و داستان ملکه سبأ (بلقيس) ؛

٥. داستان حضرت صالح (ع) و قوم ثمود؛

٦. داستان حضرت لوط و قومش؛

٧. داستان حضرت موسى (ع) و اژدها شدن عصا و….

[١]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه ٤٥١
[٢]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد١٥;صفحه ٣٣٩
[٣]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ١٩٣
[٤]جمعي از محققان;علوم القرآن عندالمفسرين;جلد١;صفحه ٣١٦
[٥]هاشم زاده هريسي ، هاشم ، ١٣١٧ -;شناخت سوره هاى قرآن;صفحه ٢٧٤
[٦]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد١٥;صفحه ٣٨٩
[٧]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٣٤٨
[٨]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٨٥
[٩]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه (٤١-٤٣)