فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢٣٣٨
راويان قرائت ابو عمرو زبان
راويان قرائت ابو عمرو زبان
(اسامى و شرححال راويان قرائت ابوعمرو)
راويان قرائت ابوعمرو زبان بن العلاء بن عمار بن عبدالله البصرى المازنى (٧٠-١٥٤ ق) ، عبارتند از: احمد بن زيد حلوانى؛ ابىذهل؛ يحيى بن مبارک يزيدى؛ ابوعمرو حفص دورى؛ ابوشعيب سوسي. دو نفر اخير راوى با واسطه قرائت ابوعمرو هستند و از ديگران معروفترند.
اينک معرفى اين دو تن:
١. دورى (منسوب به الدورة، ناحيهاى در شرق بغداد) : ابوعمرو حفص بن عمرو بن عبدالعزيز ازدى دورى ضرير بغدادى مقرئى (م شوال ٢٤٦ق) است. ابنجزرى درباره او مىنويسد: «ثقةٌ کبيرٌ ضابطٌ».
ميگويند دورى نخستين کسى است که به جمعآورى قرائات اقدام کرد. گرچه دارقطنى وى را از نظر حديث، ضعيف مىداند، ولى عقيلى و ديگران وى را ثقه و قابلاعتماد معرفى کردهاند.
٢. سوسى: ابوشعيب صالح بن زياد بن عبدالله سوسى (م ٢٦١ق) ايرانى و از مردم شوش بود.
ابنجزرى درباره او مىگويد: «ضابطٌ، محررٌ، ثقةٌ» و ميافزايد: سوسى قرائت را عرضاً و سماعاً از ابومحمد [يحيى بن مبارک] يزيدى اخذ کرده و از برجسته ترين اصحاب يزيدى است. محدثان درباره او با اختلافنظر داورى کردهاند؛ از آن جمله، نسائى و ابنحبان او را از ثقات شمردهاند؛ امّا مسلم بن قاسم اندلسى - بدون ارائه مأخذ و مستندى - سوسى را ضعيف قلمداد کرده است.
همچنين زنجانى مىگويد: سوسى مقرئى استاد قرائت، ثقه، ضابط و از برجسته ترين اصحاب يزيدى است.
نيز ر.ک: قرائت ابوعمرو زَبّان.
[١]ابن جزري ، محمد بن محمد ، ٧٥١ - ٨٣٣ق.;النشرفى القراءات العشر;جلد١;صفحه (١٢٣-١٣٥)
[٢]زنجاني ، ابو عبد الله بن نصر الله ، ١٣٠٩ - ١٣٦٠ق.;تاريخ القرآن;صفحه ١٦١
[٣]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه ٢١٧
[٤]خويي ، ابوالقاسم ، ١٢٧٨ - ١٣٧١;البيان فى تفسيرالقرآن;صفحه ١٤٨
[٥]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٤٥٦
[٦]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٢٥٣
[٧]عمر ، احمد مختار;معجم القراءات القرآنية;جلد١;صفحه ٨٩
[٨]داني ، عثمان بن سعيد ، ٣٧١ - ٤٤٤ق.;التيسيرفى القراءات السبع;صفحه ٥
[٩]دمياطي ، احمد بن محمد ، - ١١١٧ق.;اتحاف فضلاءالبشربالقراءات الاربعة عشر;صفحه ٢٢
[١٠]قسطلاني ، احمد بن محمد ، ٨٥١ - ٩٢٣ق.;لطائف الاشارات لفنون القراءات;صفحه ١٠١
[١١]ابو زرعه ، عبد الرحمان بن محمد ، - ٤١٠ق;حجة القراءات;صفحه ٥٥