فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٢١٠١
حروف قلقله
حروف قلقله
(حروف داراى صفت قلقله (رها شدن صداى حرف از مخرجش در حال سکون) )
«قلقله» يکى از صفات فرعى حروف و در لغت به معناى اضطراب و جنبش و در اصطلاح به معناى رهاشدن صداى حرف از مخرجش در حال سکون است.
حروف داراى اين صفت را «حروف قلقله» مىگويند، و عبارتند از: (ق - ط - ب - ج - د) که براى سهولت يادگيرى در عبارت «قطب جد» جمع شدهاند. اگر يکى از اين ٥ حرف در کلمهاى قرار بگيرند به شرطى که ساکن باشند قابل تلفظ نيستند و لذا براى سهولت تلفظ، کمى آنها را متمايل به حرکت ميکنند. در «ق» و «ط» ميل به ضمه ميدهند تا استعلاى آنها حفظ شود و ما بقى ميل به کسره يا فتحه داده ميشود.
علت پديده قلقله را اجتماع دو صفت جهر و شدت در حروف مزبور مىدانند.
برخى معتقدند سه حرف «همزه»، «ت» و «ک» نيز صفت قلقله دارند که گويا با توجه به مجموع صفات حروف، اين مطلب صحيح نيست.
حروف قلقله را حروف «مضغوطه» نيز خواندهاند.
[١]حبيبي ، ابوطالب;آموزش تجويد;صفحه ٣٠
[٢]بيگلري ، حسن;سرالبيان فى علوم القرآن;صفحه (١٧١-١٧٢)
[٣]جمعي از محققان;التجويد;صفحه ٢٠
[٤]فاضل گروسي ، عبد الحسين ، - ١٣٢٤;تجويداستدلالى;صفحه (١٥١-١٥٢)
[٥]پور فرزيب مولايي ، ابراهيم;تجويدجامع;صفحه ٥٣
[٦]موسوي بلده ، محسن;حلية القرآن قواعد تجويد مطابق با روايت حفص از عاصم;جلد٢;صفحه ٥٨
[٧]محيسن ،محمدسالم;الرائدفى تجويدالقرآن;صفحه ٤٩