فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٦٤٨
ادات انتهاي غايت
ادات انتهاي غايت
(ادات بيانگر پايان مقصود)
«انتهاى غايت» يعنى پايان مقصود. برخى از اين ادوات در قرآن عبارتند از:
١. الي: که حرف جر است و معانى متفاوتى دارد که مشهورترين معناى آن انتهاى غايت است؛ اعم از غايت مکانى؛ مثل:((سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى...) ؛ )منزه است آن [خدايى] كه بندهاش را شبانگاهى از مسجد الحرام به سوى مسجد الاقصى... (اسراء// ١) .
و غايت زماني؛ مثل:((... ثُمَّ أَتِمُّواْ الصِّيَامَ إِلَى الَّليْلِ...) ؛ )سپس روزه را تا [فرا رسيدن] شب به اتمام رسانيد (بقره// ١٨٧) .
و چيزى غير از زمان و مکان؛ مانند: (... وَالْأَمْرُ إِلَيْكِ فَانظُرِى مَاذَا تَأْمُرِينَ) ؛ و[لى] اختيار كار با توست بنگر چه دستور مىدهى (نمل// ٣٣) .
٢. حتّى: مانند:((... وَلاَ يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّىَ يَرُدُّوكُمْ عَن دِينِكُمْ...) ؛ )و آنان پيوسته با شما مىجنگند تا اگر بتوانند شما را از دينتان برگردانند (بقره// ٢١٧) .
در انتهاى غايت مستفاد از «الي» و «حتّي» تفاوتهايى وجود دارد که در منابع مربوط آمده است.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٤;صفحه ٢٧٢و٢٣٢
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه (٢٢٦-٢٩٤)و١٩١