فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٥٢٠
مفسّران قرن چهارم
مفسّران قرن چهارم
(مفسّران شيعه و اهلسنّت در قرن چهارم هجرى قمرى)
اسامى برخى از مفسّران شيعه قرن چهارم هجرى از اين قرار است:
١. ابوالقاسم فرات بن ابراهيم بن فرات کوفى (م ٣٠٧ ق) از مفسّران قرن سوم و اوايل قرن چهارم هجرى و مؤلف تفسير فرات کوفى؛
٢. ابوالقاسم عبدالله بن احمد بن محمود کعبى بلخى (م٣١٧ ق) مؤلف تفسير نظم القرآن؛
٣. ابوالفضل محمد بن احمد بن ابراهيم جعفى معروف به صابونى (م٣٢٠ق) صاحب کتاب معانى القرآن. وى ابتدا زيدى مسلک بود و سپس به مذهب اماميه هدايت شد؛
٤. ابونصر محمد بن مسعود عياشي، صاحب تفسير عيّاشي، از مؤلفان اواخر قرن سوم هجرى (م٣٢٠ق) که بيش از دويست تأليف در زمينههاى مختلف علوم و معارف اسلامى دارد؛
٥. ابوالحسن على بن حسين بن موسى بن بابويه قمى (م ٣٨١ ق) صاحب تفسير قرآن کريم. وى پدر شيخ صدوق و رئيس و بزرگ محدثان شيعه است؛
٦. ابوبکر محمد بن عزيز سجستانى (م ٣٣٠ ق) از مفسّران نامى شيعه و صاحب تفسير غريب القرآن به نام: التلخيص؛
٧. ابوعلى محمد بن احمد بن جنيد اسکافى (م ٣٨١ ق) ، صاحب کتاب أمثال القرآن، از مفسّران شيعه که تأليفاتى در فنون مختلف دارد؛
٨. شيخ ابوالحسن فرزند ابراهيم بن هاشم قمى معروف به على بن ابراهيم قمى (متوفى حدود ٣٠٧ ق) ، صاحب کتاب تفسير قمّي از علما و محدّثان بزرگ شيعه؛
٩. ابوالفضل محمد بناحمد بن ابراهيم جعفى کوفي، معروف به صابونى (متوفى حدود ٣٢٠ ق) صاحب کتاب معانى القرآن معروف به تفسير صابوني. وى که از مشايخ ابوالقاسم جعفر بن محمّد بن قولويه است ابتدا زيدى مذهب بود و سپس به مذهب اماميه برگشت.
از مفسّران اهلسنّت در قرن چهارم مىتوان به افراد ذيل اشاره کرد:
١. محمد بن جرير طبرى (م ٣١٠ ق) صاحب تفسير جامعالبيان فى تفسير القرآن؛
٢. عبدالرحمان بن ابىحاتم رازى (م ٣٢٧ ق) صاحب تفسيرالقرآنالعظيم؛
٣. احمد بن على رازى جصاص (٣٧٠ ق) صاحب تفسير أحکامالقرآن؛
٤. محمد بن محمد ماتريدى (م ٣٣٣ ق) صاحب تفسير تأويلات أهلالسّنّة.
نيز ر.ک: تفاسير قرن چهارم قمرى.
[١]شفيعي ، محمد;مفسران شيعه;صفحه ٨١
[٢]عقيقي بخشايشي ، عبد الرحيم ، ١٣٢٢ -١٣٩١.;طبقات مفسران شيعه;جلد١;صفحه ٥٦٠
[٣]طبرسي ، فضل بن حسن ، ٤٦٨ - ٥٤٨ق;مجمع البيان في تفسير القران;جلد١;صفحه ٢٨
[٤]صدرحاج سيدجوادي ، احمد ، ١٢٩٦ -;دائرة المعارف تشيع;جلد٤;صفحه ٤٩٥
[٥]جمعي از محققان;مجله بينات;جلد٤;صفحه ٩٧