فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٧٦٠
نويسندگان مصاحف
كاتبان مصاحف
(نويسندگان مصاحف)
(نويسندگان مصحف از صحابه و تابعان، و نويسندگان مصاحف عثمانى)
«مصحف» به مجموعه گردآورى شده قرآن در زمان پيامبر (ص) يا پس از آن توسط صحابه گفته مىشود. ادله بسيارى هست که نشان مىدهد آيات قرآن در عصر نبوى و همزمان با نزول، به دستور پيامبر (ص) توسط جمعى از صحابه آن حضرت که به نام «کُتّاب وحي» شهرت يافتند، روى ابزارهاى خاص آن دوران تحرير مىشد. طبق روايتى از امام صادق (ع) در بحارالانوار (ج ٩٢، ص ٤٨) آيههاى هر سوره در زمان پيامبر (ص) تحرير و نسخهاى از آن در خانه آن حضرت نگهدارى مىشد؛ همچنان که برخى از کاتبان براى خود نيز نسخهاى برمىداشتند. پس از رحلت پيامبر (ص) حضرت على (ع) و سپس برخى ديگر از صحابه کوشيدند از آيات و سورههاي قرآنى که روى ابزارهاى گوناگون نوشته شده و در خانه پيامبراکرم (ص) و نيز صحابه بزرگ ديگر و کاتبان وحى بود، يک نسخه تهيه کنند و ميان جلدَين بگذارند. تابعان هم از روى نسخه صحابه براى خود مصحف رونويسى کرده، نزد خود نگه مىداشتند. عثمان کميتهاى از ميان صحابه و کاتبان وحى برگزيد که مصاحف عثمانى را بر اساس مصاحف موجود تهيه و به بلاد مهم اسلامى ارسال کردند.
بنابراين، مراد از کاتبان مصاحف، آن دسته از صحابه و تابعان است که مصحفى را نگاشتند يا در نگارش مصاحف عثمانى نقش داشتند.
نيز ر.ک: مصاحف؛ مصاحف شخصي؛ مصاحف صحابه؛ مصاحف تابعين.
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه (٢٠٢-٢١١)
[٢]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٣٣
[٣]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٣٣٣
[٤]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد١;صفحه (٢٨٨-٣١٢)
[٥]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه (٢٤٦-٢٥٧)
[٦]منصور ، عبد القادر محمد;موسوعة علوم القرآن;صفحه (٩٣-٩٧)