فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٦٧٨
ادات تفصيل
ادات تفصيل
(ادات بيانگر شرح و بسط سخن)
«تفصيل» به معناى شرح و بسط سخن است. ادوات تفصيل که براى شرح و بسط کلام و يا تقسيم يک چيز به چند چيز به کار ميروند، عبارتند از:
١. اَمّا (به فتح همزه) : معناى اصلى آن تفصيل است؛ مانند:((أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ )… وَأَمَّا الْغُلَامُ فَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ…وَأَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلَامَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِى الْمَدِينَةِ...) ؛ "اما كشتى از آن بينوايانى بود....، و اما نوجوان پدر و مادرش [هر دو] مؤمن بودند …، و اما ديوار از آن دو پسر [بچه] يتيم در آن شهر بود… " (کهف// ٧٩ - ٨٢) .
٢. اِمّا (به کسر همزه) : (... إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا) ؛ خواه شاكر باشد و پذيرا گردد يا ناسپاس (دهر// ٣) .
٣. أو: براى تفصيل بعد از اجمال مىآيد؛ مانند:((وَقَالُواْ كُونُواْ هُودًا أَوْ نَصَارَى تَهْتَدُواْ...) ؛ )و [اهل كتاب] گفتند يهودى يا مسيحى باشيد تا هدايتيابيد (بقره// ١٣٥) .
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٤;صفحه (٢٤٦-١٨٦)و(٢٤٢-٢٠٤)و٢١٠
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه ٢٠٨و١٩٨و١٩٦