فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٠٩٧
لغات قرآن
كلمات قرآن
(لغات قرآن)
(الفاظ بهکار رفته در قرآن)
واژه «کلمات قرآن» اصطلاحى عام در علوم قرآنى است با زيرمجموعهاى گسترده که به لحاظهاى مختلف طبقهبندى و تنظيم شدهاند. وجه مشترک واژههاى زيرمجموعه اين اصطلاح، دلالت آنها بر ويژگىهاى کلماتى است که در قرآن کريم بهکار رفتهاند؛ براى نمونه، گاهى کلمات قرآن به لحاظ بلندى و کوتاهى مورد دقت قرار گرفتهاند و گاهى به لحاظ اشتقاق و عدم اشتقاق؛ گاهى به لحاظ اِفراد و تثنيه و جمع، و گاهى تأنيث و تذکير؛ گاهى به اعتبار تشابه و عدم تشابه حروف، و گاهى به اعتبار تشديد و تخفيف حروف؛ زمانى به ملاک تعريف و تنکير، و زمانى به ملاک کيفيت دلالت؛ زمانى به لحاظ لهجه و لغات قبايل، و زمانى به لحاظ معناى مستعملٌفيه.
به اين ترتيب، اصطلاحات فراوانى ذيل واژه «کلمات قرآن» قابل دستيابى است.
و اما در مورد تعداد کلمات قرآنکريم اقوال مختلفى ذکر شده است. و با توجه به محدود و مشخص بودن کلمات قرآنکريم، زرکشى و سيوطى علت اين اختلاف را «حقيقت و مجاز» و «لفظ و رسم» کلمه مىدانند. احتمالات ديگرى از جمله عدم دقت کافى در شمارش و در دسترس نبودن ابزارهاى لازم براى شمارش را نيز در اينجا بايد مدّ نظر داشت.
محقق کتاب فرهنگ آمارى کلمات قرآنکريم، قرآن را داراى ٧٧٨٠٧ کلمه مىداند.
اقوال ديگر عبارتند از: ٧٧٩٣٤؛ ٧٧٤٣٩؛ ٧٩٢٧٧؛ ٧٧٤٣٧؛ ٧٧٤٣٦؛ ٧٧٧٠١؛ ….
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٥٢و٢٤٩
[٢]كردي ، محمد طاهر ، ١٣٢١-١٤٠٠ق.;تاريخ القرآن وغرائب رسمه وحكمه;صفحه ١٦٩
[٣]اشيقر،محمدعلي;لمحات من تاريخ القرآن;صفحه ٣٣٤
[٤]فيروز آبادي ، محمد بن يعقوب ، ٧٢٩ - ٨١٧ق;بصائرذوى التمييزفى لطائف الكتاب العزيز;جلد١;صفحه ٥٥٩
[٥]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٧٣
[٦]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٢٤٢