فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٨٣٨
اسباب تنكير
اسباب تنكير
(اهداف نکرهآوردن اسم)
براى نکره آمدن اسم دلايلى ذکر شده است:
١. اراده وحدت (نکره افاده مفرد مىکند) :((وَجَاء رَجُلٌ مِّنْ أَقْصَى الْمَدِينَةِ يَسْعَى...))(قصص// ٢٠) ؛ يعنى رجل واحد؛
٢. اراده نوع:((... وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ...))(بقره// ٧) . منظور، نوعى از غشاوه است که معمولاً مردم آن را نمىشناسند؛
٣. بزرگ شمردن:((... وَلَهُم عَذَابٌ أَلِيمٌ...))(بقره//١٠) ؛
٤. تکثير:((... أَئِنَّ لَنَا لَأَجْرًا...))(شعراء// ٤١) ؛ يعنى اجر فراوان؛
٥. تحقير و انحطاط شأن:((... إِن نَّظُنُّ إِلَّا ظَنًّا...))(جاثيه// ٣٢) ؛ يعنى گمان ناچيز؛
٦. تقليل:((... وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّهِ أَكْبَرُ...))(توبه// ٧٢) ؛ يعنى رضوان قليل من الله، اکبر من الجنات.
برخى صاحبنظران، انگيزههاى ديگرى براى نکرهآوردن، برشمردهاند که به منظور رعايت اختصار، از بيان آنها صرفنظر مىشود.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٤;صفحه (٩١-٩٣)
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه (٣٤٦-٣٤٨)