فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٨٨٣
استعمال صيغه نهي در غير تحريم
استعمال صيغه نهي در غير تحريم
(از گونههاى مجاز لغوى)
گفته شده است که هرگاه صيغه نهى در غيرتحريم به کار برده شود، از انواع «مجاز لغوى» به شمار مىآيد؛ چون حقيقت نهي، تحريم است و گاهى از اصل خود عدول کرده، و مجازاً در غير آن بهکار مىرود؛ مانند:
١. کراهت: (وَلاَ تَمْشِ فِى الأَرْضِ مَرَحًا...) (اسراء// ٣٧) ؛
٢. دعا: (رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا...)((آل عمران// ٨) ؛ )
٣. ارشاد: (... لاَ تَسْأَلُواْ عَنْ أَشْيَاء إِن تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ...)((مائده// ١٠١) ؛ )
٤. تسويه: (... فَاصْبِرُوا أَوْ لَا تَصْبِرُوا...) (طور// ١٦) ؛
٥. احتقار و تقليل:((لاَ تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِّنْهُمْ...))(حجر// ٨٨) ؛
٦. بيان عاقبت:((وَلاَ تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُواْ فِى سَبِيلِ اللّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاء عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ))(آل عمران// ١٦٩) ؛
٧. يأس: (لاَ تَعْتَذِرُواْ...)((توبه// ٦٦) ؛ )
٨. اهانت: (قَالَ اخْسَؤُوا فِيهَا وَلَا تُكَلِّمُونِ)((مؤمنون// ١٠٨) .)
[١]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ٢٧٨