فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٨٣٢
اسباب اختلاف قرائات
اسباب اختلاف قرائات
(عوامل تعدّد و اختلاف قرائتها)
منشأ اختلاف قرائتها و علل آن، به دوران اول (عصر پيامبر) برمى گردد؛ زيرا قرائتهاى متواتر و جايزالتلاوه که در دوران دوم به دست قاريان جامعالشرايط ضبط و تدوين شده، در دوران اول نيز موجود بوده است. اين علل و اسباب به دو گونه تقسيم ميشود: أ. اسباب قهرى؛ ب. اسباب عمدي.
فهرست اين اسباب عبارتند از:
١. اختلاف لهجههاى اقوام عرب؛
٢. نارسايى در ضبط، اعم از ضبط کتبى و ضبط حفظي؛
٣. سهو نساخ و کاتبان؛
٤. تلفيقات و منضمات تفسيرى (اختلاط نص با تفسير) ؛
٥. ميل به قرائت شاذ؛
٦. وجود اغراض و تلاش براى تطبيق نص قرآن با اغراض خويش؛ و اين خود شقوقى دارد:
الف) نظرهاى نحوي؛ ب) نظرهاى کلامي؛ ج) نظرهاى سياسى؛
٧. غلو ادبى؛
٨. اختلاف مصاحف؛
٩. اختلاف نزول؛
١٠. اختلاف روايت و نقل از صحابه؛
١١. اجتهاد قاريان؛
١٢. عدم تشکيل مصاحف؛
١٣. عدم اعجام مصاحف؛
١٤. ابتدايى بودن خط عربى.
توضيحات عناوين فوق را در مدخلهاى مربوط بجوييد.
[١]فضلي ، عبد الهادي،١٩٣٤-م.;تاريخ قراءات قرآن كريم;صفحه ١١٧
[٢]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه (١٣-٤٢)