فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٦٨٣
ادات تكثير
ادات تكثير
(ادات مورد استفاده در زياد شمردن يک چيز)
«ادات تکثير» کلمهاى است که بر فراوانى مدخول خود دلالت دارد؛ مانند:
١. «قد»: اين کلمه وقتي بر سر فعل مضارع مىآيد، گاهي دلالت بر تقليل ميکند، و گاهي نشانه تکثير است. در آيه:((قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِى السَّمَاء...) ؛ )ما [به هر سو] گردانيدن رويت در آسمان را نيك مىبينيم (بقره// ١٤٤) دلالت بر کثرت رو کردن پيامبر (ص) به سوي آسمان دارد.
٢. «ربّ»: درباره معناى اين کلمه هشت قول هست که يکى از آنها تکثير است؛ مثل:((رُّبَمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَوْ كَانُواْ مُسْلِمِينَ) ؛ )چه بسا كسانى كه كافر شدند آرزو كنند كه كاش مسلمان بودند (حجر// ٢) .
٣. کأيّن: اين کلمه نوع خاصى از معناى تکثير را مىرساند؛ و آن تکثير در عدد است؛ مثل:((وَكَأَيِّن مِّن نَّبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ...) ؛ )و چه بسيار پيامبرانى كه همراه او تودههاى انبوه كارزار كردند (آلعمران//١٤٦) .
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٤;صفحه ٣١١و٣٠٨
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه (٢٥٨-١٧٦)و٢٥١و٢٣٢