فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٦٧٥
ادات تعليل
ادات تعليل
(ادات بيانگر معناى علّيّت)
«ادات تعليل» کلمهاى است که در معناى تعليل به کار رفته است؛ مثل:
١. حرف لام در آيه ٨١ سوره آلعمران، بنا بر قرائت حمزه:((وَإِذْ أَخَذَ اللّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّيْنَ لَمَا آتَيْتُكُم مِّن كِتَابٍ...) ؛ )و [ياد كن] هنگامى را كه خداوند از پيامبران پيمان گرفت كه هر گاه به شما كتاب و حكمتى دادم.
٢. کَي:((... كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاء مِنكُمْ...) ؛ )تا ميان توانگران شما دست به دست نگردد (حشر// ٧) .
٣. مِن: در آيه:((... يَجْعَلُونَ أَصْابِعَهُمْ فِى آذَانِهِم مِّنَ الصَّوَاعِقِ...) ؛ )از [نهيب] آذرخش [و] بيم مرگ سر انگشتان خود را در گوشهايشان نهند (بقره// ١٩) .
٤. علي: در آيه:((... لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ...) ؛ )تا خدا را به پاس آنكه شما را هدايت نموده به بزرگى ياد كنيد (حج// ٣٧) .
٥. إذ:((وَلَن يَنفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذ ظَّلَمْتُمْ...) ؛ )و امروز هرگز [پشيمانى] براى شما سود نمىبخشد چون ستم كرديد (زخرف// ٣٩) .
٦. حرف کاف:((كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولاً مِّنكُمْ...) ؛ )همان طور كه در ميان شما فرستادهاى از خودتان روانه كرديم (بقره// ١٥١) .
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٤;صفحه ٤١٩و٣٤٠و(٣١٠-١٨٦)و٢٨٤و٢٠٧
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه ٢٩٤و٢٦٥و٢٦٤و٢٣٨و١٧٣