فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٦٥٩
ادات تحضيض
ادات تحضيض
(ادات بيانگر اصرار و تحريک)
تحضيض يعنى وادار کردن، اصرار ورزيدن و برانگيختن. و ادات تحضيض يعنى آنچه مفيد اين معنا باشد؛ نمونههاى آن در قرآن عبارتند از:
١. ألا:((أَلاَ تُقَاتِلُونَ قَوْمًا نَّكَثُواْ أَيْمَانَهُمْ وَهَمُّواْ بِإِخْرَاجِ الرَّسُولِ وَهُم بَدَؤُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ...) ؛ چرا با گروهى كه سوگندهاى خود را شكستند و بر آن شدند كه فرستاده [خدا] را بيرون كنند و آنان بودند كه نخستينبار [جنگ را] با شما آغاز كردند نمىجنگيد (توبه// ١٣) و)(فَقَرَّبَهُ إِلَيْهِمْ قَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ) ؛ آن را به نزديكشان برد [و] گفت مگر نمىخوريد (ذاريات// ٢٧) .
٢. لولا:((... لَوْلَا أَخَّرْتَنِى إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ...) ؛ )چرا تا مدتى بيشتر [اجل] مرا به تاخير نينداختى (منافقون// ١٠) .
٣. ألاَّ:((أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّهِ...) ؛ )چرا براى خدا سجده نمىکنند (نمل// ٢٥) .
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٤;صفحه ٣٧٧و(٢٣٥-٢٣٦)
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٢;صفحه ٢٨٤و(١٨٨-١٨٩)