فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٦
آخرين آيه مدني
آخرين آيه مدني
(آخرين آيه نازل شده در مدينه)
از آنجا که بخش اخير عمر شريف پيامبر (ص) در شهر مدينه سپرى شد، آخرين آيه مدنى همان آخرين آيه نازل شده بر پيامبر (ص) است. آراء و اقوال دانشمندان علوم قرآنى و مفسران قرآن درباره اين آيه، بدين قرار است:
١. آيه ٢٧٨ سوره بقره (آيه ربا) ؛
٢. آيه ٢٨١ سوره بقره؛
٣. آيه ٢٨٢ سوره بقره (آيه دَين) ؛
٤. آيه ١٩٥ سوره آلعمران؛
٥. آيه ٩٣ سوره نساء؛
٦. آيه ١٧٦ سوره نساء (آيه ارث کلاله) ؛
٧. آيه ١١٠ سوره کهف؛
٨. آيه ١٤٥ سوره انعام؛
٩. آيه ١٩٤ سوره آلعمران؛
١٠. آيه ٣ سوره مائده (آيه اکمال دين) ؛
١١. آيه ٩ سوره توبه؛
١٢. آيات ١٢٧، ١٢٨ و ١٢٩ سوره توبه.
قاضى ابوبکر باقلانى در «الانتصار» ميگويد: در اين اقوال چيزى که از قول شخص نبيّ اکرم باشد نيست و هر کس از روى اجتهاد خود و ظن غالب سخنى گفته و محتمل است که هر يک از آنان از آخرين آيهاى که از نبيّ اکرم به هنگام وفات وى و يا اندکى قبل از بيمارى اش شنيدهاند خبر داده است و ديگرى بعد از او آيهاى ديگر شنيده باشد.
[١]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ١٦٠
[٢]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ١٠١
[٣]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه ١٤٣
[٤]واحدي ، علي بن احمد ، - ٤٦٨ق;اسباب النزول;صفحه ٨
[٥]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه (٢٠٩-٢١٠)و١٩٤
[٦]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٩٧
[٧]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٥٦٢
[٨]حجتي ، محمد باقر ، ١٣١١ -;پژوهشى درتاريخ قرآن كريم;صفحه ٥٥