فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٥٠٣
آيه نفي سبيل
آيه نفي سبيل
(آيه ١٤١ نساء، در باره نفى هرگونه سلطه کافران بر مسلمانان)
به آيه ١٤١ سوره نساء (به دليل بخش آخر آيه) «آيه نفى سبيل» مىگويند:((الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِن كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِّنَ اللّهِ قَالُواْ أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ وَإِن كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ قَالُواْ أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُم مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ فَاللّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَن يَجْعَلَ اللّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلاً) ؛ ) همانان كه مترصد شمايند پس اگر از جانب خدا به شما فتحى برسد مىگويند مگر ما با شما نبوديم و اگر براى كافران نصيبى باشد مىگويند مگر ما بر شما تسلط نداشتيم و شما را از [ورود در جمع] مؤمنان باز نمىداشتيم پس خداوند روز قيامت ميان شما داورى مىكند و خداوند هرگز بر [زيان] مؤمنان براى كافران راه [تسلطى] قرار نداده است .
کلمه «سبيل» از قبيل «نکره در سياق نفى» است و معناى عموم مىدهد. بنابراين، آيه هرگونه استيلا و سلطه کافران بر مؤمنان را ناشدنى مىداند. اين «جعل» مىتواند هم «جعل تشريعي» باشد؛ همان گونه که برخى از فقها در مسائل مختلف فقهى براى عدم تسلط کفار بر مؤمنان از نظر حقوقى و حکمى به اين آيه استدلال کردهاند، و هم مىتواند «جعل تکوينى» باشد؛ يعنى کافران از نظر سياسى و فرهنگى و اقتصادى و از هيچ نظر بر افراد باايمانى که ملتزم به لوازم ايمانشان هستند چيره نخواهند شد.
و اگر آنها بر مسلمانان پيروز ميشوند به اين دليل است که بسيارى از مسلمانان وظايف و رسالتهاى خويش را فراموش کردهاند.
[١]صدرحاج سيدجوادي ، احمد ، ١٢٩٦ -;دائرة المعارف تشيع;جلد١;صفحه ٢٥٣
[٢]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٤;صفحه ١٧٥
[٣]حجتي ، محمد باقر ، ١٣١١ -;پژوهشى درتاريخ قرآن كريم;صفحه ٩٩
[٤]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد٥;صفحه ١١٦