فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٩١
آيه مناجاة
آيه نجوا
(آيه مناجاة)
(آيه ١٢ مجادله، در باره درگوشى صحبت کردن با پيامبر (ص) )
به آيه ١٢ سوره مجادله «آيه نجوا» يا «آيه مناجات» مىگويند:((يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَأَطْهَرُ فَإِن لَّمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ) ؛ )اى كسانى كه ايمان آوردهايد هرگاه با پيامبر [خدا] گفتگوى محرمانه مىكنيد پيش از گفتگوى محرمانه خود صدقهاى تقديم بداريد اين [كار] براى شما بهتر و پاكيزهتر است و اگر چيزى نيافتيد بدانيد كه خدا آمرزنده مهربان است .
مفسّران در شأن نزول اين آيه گفتهاند که جمعى از ثروتمندان خدمت پيامبر (ص) مىآمدند و با او نجوا مىکردند. اين کار مايه نگرانى فقرا و امتيازى براى ثروتمندان بود. اينجا بود که آيه نازل شد و به آنان دستور داد پيش از نجوا با پيامبر (ص) صدقهاى به مستمندان بپردازند. اغنيا نيز وقتى چنين ديدند، از نجوا خوددارى کردند.
غالب مفسران شيعه و سنى نوشتهاند اميرمؤمنان على (ع) تنها کسى بود که به اين آيه عمل کرد، و اين فضيلتى بزرگ براى حضرت على (ع) است که داستان آن در بيشتر کتابهاى تفسيرى و حديثى آمده است. با اين که حضرت على (ع) در زمره ثروتمندان اصحاب پيامبر (ص) نبود و زندگى ساده و زاهدانهاى داشت، براى احترام به اين حکم الهى در مدت کوتاه عمر اين آيه چند بار صدقه داد و مسائل ضرورى را از طريق نجوا با پيامبر (ص) در ميان نهاد.
يکى از اهداف تشريع اين حکم، جلوگيرى از گفتوگوهاى غيرضرور با پيامبر (ص) و رهبر جامعه بود که وقت ارزشمند او را با نجوا نگيرند. البته پس از تأمين اين هدف، اين آيه با آيه پس از آن (آيه ١٣ همين سوره) نسخ شد.
[١]سبحاني ، جعفر ، ١٣٠٨ -;الايمان والكفرفى الكتاب والسنة;جلد١;صفحه ٢٥٢
[٢]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٢٣;صفحه ٤٤٧
[٣]جمعي از محققان;مجله رسالة القرآن(فصلنامه);جلد١٩;صفحه ١٨٩
[٤]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;آموزش علوم قرآن;جلد٢;صفحه ٣٦٢