فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٨٥١
هدى (قرآن)
هدى (قرآن)
(يکى از صفات قرآن)
«هُدى» از اسامى و صفات قرآن، به معناى ارشاد و راهنمايى است که از روى لطف و خيرخواهى ابراز شود، و معناى مصدرى آن هدايت يافتن، هدايت کردن و دلالت کردن است، و چون مصدر حمل بر ذات شده، از او اراده فاعل شده است؛ يعنى هدايتکننده و روشنگر.
اطلاق «هدى» بر قرآن از باب اطلاق مصدر بر صيغه فاعل است؛ يعنى هادياً (هدايتکننده) ؛ نظير آيه شريفه((شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ...))(بقره//١٨٥) که «هدى» به معناى «هادياً للناس» است. مناسبت اين اسم براى قرآن از آن رو است که اين کتاب هدايتکننده به راه مستقيم و حقّ است.
اين وصف قرآن بر اين دلالت دارد که انسان به طرف هدف و مقصدى در حرکت است و براى شناختن راهى که او را به هدف برساند، به راهنما نياز دارد، و اين وظيفه را قرآن به عهده گرفته است.
در قرآن شريف چندين آيه دال بر اطلاق اين صفت بر قرآن وجود دارد؛ مانند:((... فَقَدْ جَاءكُم بَيِّنَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ...) ؛ )اينك حجتى از جانب پروردگارتان براى شما آمده و رهنمود و رحمتى است (انعام// ١٥٧) و آيات: ١٣٨سوره آلعمران، ٨٨ سوره انعام، ٢٣ سوره زمر، ١٣ سوره جن، ٢، ٩٧ و ١٨٥ سوره بقره، ٤٦ سوره مائده، ٥٢ و ٢٠٣ سوره اعراف، ٥٧ سوره يونس، ١١١سوره يوسف، ٨٩ و ١٠٢ سوره نحل، ٢ و ٧٧ سوره نمل، ٣ سوره لقمان، ٤٤ سوره فصلت و ١١ و٢٠.
[١]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه ١٧٥
[٢]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٧٩و٢٧٣
[٣]مصباح ، محمد تقي ، ١٣١٣ -;قرآن شناسى;جلد١;صفحه ٤٦
[٤]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ١٨٣
[٥]زرقاني ، محمد عبد العظيم ، ١٩٤٨- م.;مناهل العرفان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ٣٥٠
[٦]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٣٢