فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٨٣٦
وقف ممنوع
وقف قبيح
(وقف ممنوع)
(وقف بر کلام داراى وابستگي لفظي و معنايى به مابعد)
وقف قبيح از اقسام وقف اختيارى و عبارت است از وقف در جايى که کلام از نظر معنا و لفظ به بعد از خودش وابسته است. از اين نوع وقف، به «وقف متروک» و «وقف ممنوع» هم تعبير ميشود.
موارد قبيح بودنِ وقف- از جهت ضعف و شدّت- متفاوت است: در مواردي، وقف بر يک موضع و ابتدا به مابعدِ آن سبب عدم فهم سخن ميشود؛ مثل وقف بر هر يک از موصوف و مبدلٌ منه و معطوفٌ عليه و جارّ، و ابتدا به صفت و بدل و مجرور. اين مورد را «وقف قبيح» ميگويند.
در مواردي ديگر، سبب توهّم معنايي باطل و غلط ميشود؛ مثل وقف بر: «لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُواْ» و ابتدا به: «إِنَّ اللّهَ ثَالِثُ ثَلاَثَةٍ» در آيه:((لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُواْ إِنَّ اللّهَ ثَالِثُ ثَلاَثَةٍ))(مائده//٧٣) ، و مثل وقف بر: «وَمَن يَقُلْ مِنْهُمْ» و ابتدا به: «إِنِّي إِلَهٌ مِّن دُونِهِ» در آيه:((وَمَن يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَهٌ مِّن دُونِهِ))(انبياء//٢٩) . اين مورد را «وقف اقبح» ميگويند.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه (٣٥٢-٣٥٣)