فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٦٣٨
موعظه (قرآن)
موعظه (قرآن)
(يکى از اوصاف قرآن)
«موعظه» از «وعظ» به معناى پند و اندرز، تذکر و يادآورى سخنى که با خير و خوبى همراه باشد و موجب رقت و نرمى دل شود و نيز به معناى واداشتن به کارى آمده است که با بيم دادن همراه باشد؛ به عبارت ديگر، هرگونه اندرزى که در مخاطب اثر بگذارد و او را از بدىها بترساند يا قلب او را متوجه نيکىها گرداند، وعظ و موعظه ناميده مىشود.
«موعظه» يکى از اسامى و صفات قرآن است:((يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءتْكُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ) ؛ «اى مردم! اندرزى از سوى پروردگارتان براى شما آمده است» (يونس// ٥٧) )
در اين آيه و آيات ١٣٨سوره آلعمران، ٣٤ سوره نور و ١٢٠ سوره هود، لفظ «موعظه» بهکار رفته است.
قرآن، نصيحت و پندى است براى انسان و او را از سرکشى و طغيان و تمرد و عصيان بازمىدارد و به سوى خدا و پذيرش حق مايل مىسازد و مانند طبيب است که بيمار را از آنچه که برايش مضرّ است نهى مىکند و هرچه را که براى وى شفا بخش است تجويز مىکند، و همين ويژگى سبب نامگذارى قرآن به «موعظه» است.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٧٣
[٢]سخاوي ، علي بن محمد ، ٥٥٨-٦٤٣ق.;جمال القراء و كمال الاقراء;جلد١;صفحه ١٧٥
[٣]ابن منظور ، محمد بن مكرم ، ٦٣٠ - ٧١١ق.;لسان العرب;جلد١٥;صفحه ٣٤٥
[٤]راغب اصفهاني ، حسين بن محمد ، - ٥٠٢ق;المفردات فى غريب القرآن;صفحه ٥٤٩
[٥]مصباح ، محمد تقي ، ١٣١٣ -;قرآن شناسى;جلد١;صفحه ٥٠
[٦]ابو الفتوح رازي ، حسين بن علي ، ٤٧٠؟-٥٥٤؟ق.;هفده گفتاردرعلوم قرآن;صفحه ٣٠
[٧]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد١;صفحه ١٧٨
[٨]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٣٢