فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٥٢٧
مفسّران قرن نهم
مفسّران قرن نهم
(مفسّران شيعه و اهلسنّت در قرن نهم هجرى قمرى)
در قرن نهم هجرى، عدهاى از فقهاء از باب پاسخگويى به مسائل اجتماعى به تفسير پرداختهاند؛ لذا افرادى مانند مقدس اردبيلي، فاضل مقداد حلى و ابنمتوّج بحرانى گرايش علمى و اجتماعيشان فقه بوده و اگر به تفسير پرداختهاند، در پرتو فقه و در راه پربار ساختن آرا و افکار فقهى بوده است.
برخى از مفسّران شيعه در قرن نهم عبارتند از:
١. ملاّ رجب بن محمد بن رجب برسى حلّي، معروف به حافظ برسى (زنده در سال ٨٠١ ق) از عرفا و ادباى اماميه و صاحب تفسير مشارق الأمان و لباب حقائق الإيمان؛
٢. ابوناصر جمالالدين احمد بن عبدالله بن محمد بن على بن حسن بن متوّج بحراني، معروف به «ابن متوّج» (م ٨٢٠ ق) صاحب تفسير کبير. در بحرين امور حسبيه به دست وى بوده است؛
٣. ابوعبدالله شرف الدين مقداد بن عبدالله سيورى حلّي، معروف به «فاضل مقداد» (م ٨٢٦ ق)، از شاگردان شهيد اول، شارح معروف باب حادىعشر و صاحب تفسير کنزالعرفان فى فقه القرآن؛
٤. يوسف بن احمد ثلاثى (م ٨٣٢ ق) از فقهاى نامدار زيديه و صاحب تفسير الثمرات اليانعة و الأحکام الواضحة القاطعة از تفاسير مهم و معتبر فقهى؛
٥. شيخ عفيفالدين طيفور بن سراج الدين جنيد حافظ (زنده در سال ٨٧٦ ق) از مفسّران و علماى اماميه و صاحب تفسير طيفور؛
٦. شيخ کمالالدين (تاج الدين) حسن بن شمسالدين محمد استرآبادى نجفى (زنده در سال ٨٩١ ق) از بزرگان اماميه و از شاگردان فاضل مقداد و صاحب تفسير معارجالسؤول و مدارج المأمول فى تفسير آيات الأحکام (تفسير اللباب).
از مفسّران اهلسنّت در قرن نهم نيز مىتوان به افراد ذيل اشاره کرد:
١. على بن احمد بن ابراهيم مهايمى (م ٨٣٥ق)، صاحب تبصيرالتفسير؛
٢. ابراهيم بن عمر بقاعى (م ٨٨٥ ق) صاحب تفسير نظم الدرر فى تناسب الآى و السّور؛
٣. عبدالرحمان بن مخلوف ثعالبى (م ٨٧٥ ق) صاحب تفسير الجواهرالحسان فى تفسير القرآن معروف به «تفسير ثعالبي».
نيز ر.ک: تفاسير قرن نهم قمرى.
[١]شفيعي ، محمد;مفسران شيعه;صفحه ١١٥
[٢]صدرحاج سيدجوادي ، احمد ، ١٢٩٦ -;دائرة المعارف تشيع;جلد٤;صفحه (٥٢١-٥٢٥)
[٣]عقيقي بخشايشي ، عبد الرحيم ، ١٣٢٢ -١٣٩١.;طبقات مفسران شيعه;جلد٢;صفحه (٢٩٢-٣٣٩)