فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٢٦
آيه صدقات
آيه صدقات
(آيه ٦٠ توبه، در باره وجوب زکات و مورد مصرف آن)
به آيه ٦٠ سوره توبه آيه صدقات مىگويند و برخى آن را آيه زکات ناميدهاند.((إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاء وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِى الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِى سَبِيلِ اللّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِّنَ اللّهِ وَاللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ) ؛ )صدقات تنها به تهيدستان و بينوايان و متصديان [گردآورى و پخش] آن و كسانى كه دلشان به دست آورده مىشود و در [راه آزادى] بردگان و وامداران و در راه خدا و به در راه مانده اختصاص دارد [اين] به عنوان فريضه از جانب خداست و خدا داناى حكيم است.
نزول اين آيه که با کلمه انما (نشانه انحصار) آغاز شده پس از آيه زکات (آيه ١٠٣ همين سوره) است و موارد و مصارف زکات را در هشت مورد منحصر مىکند:
١. فقرا؛
٢. مساکين؛
٣. عاملان زکات (گردآوردندگان آن) ؛
٤. مؤلفة قلوبهم (کسانى که با پول و کمک مالى مىتوان دل آنان را به اسلام جلب کرد) ؛
٥. آزاد ساختن بردگان؛
٦. پرداخت دين بدهکاران؛
٧. در راه خدا؛
٨. واماندگان در راه.
بعضى معتقدند فقير کسى است که در زندگى خود کمبود مالى دارد و هرگز از کسى طلب نميکند؛ اما مسکين کسى است که نيازش شديدتر و دستش از کار کوتاه است؛ از اين رو، سؤال و تکدّى مىکند.
[١]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٨;صفحه ٤
[٢]راميار ، محمود ، ١٣٠١ - ١٣٦٣;تاريخ قرآن;صفحه ٢١٠
[٣]منصور ، عبدالحميد يوسف;نيل الخيرات فى القراءات العشرة;جلد٩;صفحه ٣١٠
[٤]راغب اصفهاني ، حسين بن محمد ، - ٥٠٢ق;المفردات فى غريب القرآن;صفحه ٢١٢
[٥]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد٨;صفحه ١١٧
[٦]منصور ، عبدالحميد يوسف;نيل الخيرات فى القراءات العشرة;جلد٩;صفحه ٣٧٧
[٧]فخر رازي ، محمد بن عمر ، ٥٤٤ - ٦٠٦ق.;التفسيرالكبير;جلد١٦;صفحه (١٧٧-١٨٠)