فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٠١
آيه روح
آيه روح
(آيه ٨٥ اِسراء، درباره حقيقت روح)
به آيه ٨٥ سوره اسراء « آيه روح » ميگويند:((وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّى وَمَا أُوتِيتُم مِّن الْعِلْمِ إِلاَّ قَلِيلاً) ؛ ) و در باره روح از تو مىپرسند بگو روح از [سنخ] فرمان پروردگار من است و به شما از دانش جز اندكى داده نشده است .
درباره شأن نزول اين آيه در تفسير ابوالفتوح رازى آمده است: عبدالله بن مسعود گفت: با رسول خدا (ص) مىرفتيم. در مدينه به جماعتى از جهودان برخورديم. بعضى گفتند: از او درباره روح بپرسيم. بعضى گفتند: نپرسيم. عبدالله گفت: من پشت سر او بودم که وحى بر رسول خدا (ص) فرود آمد. آن حضرت نيز روى به جهودان کرد و اين آيه را برايشان خواند.
علامه طباطبايى مىگويد: از عبدالله بن مسعود و عبدالرحمان بن عبدالله بن اممکتوم روايت شده است که يهوديان مدينه درباره اين آيه پرسيدند، و آيه مذکور نيز در مدينه نازل شده است. اما مکّى بودن سوره و اتحاد سياق آيات پس از آيه مذکور با اين نظريه سازگار نيست و بايد طبق روايت الدرالمنثور بپذيريم که سؤال مشرکان با راهنمايى يهوديان در مکه مطرح شد، و اين آيه مکى است.
در قرآن واژهروح در معانى ذيل به کار رفته است:
١. روحالقدس (بقره// ٢٥٣) ؛
٢. نيروى معنوى الهى (مجادله// ٢٢) ؛
٣. فرشته مخصوص وحى (شعراء// ١٩٣) ؛
٤. فرشتهاى بزرگ (قدر// ٤) ؛
٥. قرآن، (شوري// ٥٢) ؛
٦. روح انساني، (سجده// ٩) .
منظور از روح در اين آيه، روح انسانى است که انسان را از حيوانات جدا مىسازد و برترين مايه شرف انسانى است که تمام قدرت و فعاليت او از آن سرچشمه مىگيرد.
[١]مكارم شيرازي ، ناصر ، ١٣٠٥ -;تفسير نمونه;جلد١٢;صفحه ٢٥٠
[٢]ابو الفتوح رازي ، حسين بن علي ، ٤٧٠؟-٥٥٤؟ق.;روض الجنان وروح الجنان فى تفسيرالقرآن;جلد١٢;صفحه ٣٦٤و٣٦٣
[٣]منصور ، عبدالحميد يوسف;نيل الخيرات فى القراءات العشرة;جلد١٣;صفحه (١٩٥-٢٠٠)
[٤]فخر رازي ، محمد بن عمر ، ٥٤٤ - ٦٠٦ق.;التفسيرالكبير;جلد٢١;صفحه (٣٦-٥٢)