فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٤٠٠
آيه رغبت
آيه رغبت
(آيه ادعايي مدعيان نسخ تلاوت، در باره عدم رويگرداني از پدران)
در برخي از منابع معتبر اهل سنت از قول عمر عباراتي نقل شده که عمر مدعي بود اين عبارات، آياتي از قرآن هستند که در زمان پيامبر (ص) قرائت ميکرديم ولي بعد از رحلت آن حضرت مورد غفلت واقع شد و در مصاحف ثبت نشد. مطابق برخي از اين نقلها عمر ميگويد اگر خوف اين را نداشتم که بگويند عمر چيزي بر قرآن افزود دستور به درج اين آيات در مصاحف ميدادم!
اين اخبار، مورد استناد کساني واقع شده که قائل به وقوع نسخ تلاوت در قرآن هستند.
يکي از موارد ادعايي عمر، عبارتي است که از آن به «آيه رغبت» ياد شده و به اين شرح است: «أن لا ترغبوا عن آبائكم فإنّه كفر بكم أن ترغبوا عن آبائكم. أو: إنّ كفرا بكم أن ترغبوا عن آبائكم». طبق نقل مذکور، خود عمر در تعيين دقيق الفاظ عبارت، مردد است. در خبري ديگر، چنين از وي نقل کردهاند: «إنّ انتفاءكم من آبائكم كفر بكم».
مفاد آيه ادعايي اين است که رو گردان نشويد از پدران خود، زيرا اين کفر است که از پدران خود رو گردان شويد. اين عبارت را از مصاديق آيات منسوخ التلاوة والحکم دانستهاند، يعني علاوه بر تلاوت، حکم مذکور در آن هم نسخ شده است.
در ردّ اين ادعا دلايل متعددي ذکر شده است، مانند: اشکالات ادبي و مخالفت با فصاحت وبلاغت، عدم ذکر اين آيه ادعايي- و موارد مشابه- توسط کاتبان وحي و صاحبان مصاحف و حافظان قرآن.
نيز ر.ک: آيه رجم.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد٢;صفحه ٣٩
[٢]معرفت ، محمد هادي ، ١٣٠٩ -١٣٨٥.;التمهيد فى علوم القرآن;جلد٨;صفحه ١٣٨
[٣]سيوطي ، عبد الرحمان بن ابي بكر ، ٨٤٩ - ٩١١ق.;الاتقان فى علوم القرآن;جلد٣;صفحه ٨٤
[٤]عاملي ، جعفر مرتضي ، ١٩٤٤ -;حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم;صفحه (٢٧٦-٢٨٢)
[٥]بخاري ، محمد بن اسماعيل ، ١٩٤ - ٢٥٦ ق.;صحيح البخارى;جلد٦;صفحه ٢٥٠٥