فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٩٣٦
كَشكَشه
كَشكَشه
(تبديل «کاف» خطاب مؤنث به «شين» هنگام وقف)
«کشکشه» مصدر و لغت بنىتميم و نوعى وقف به شيوه ابدال و عبارت است از بدل کردن «کاف» خطاب مؤنث به «شين» در حالت وقف؛ مانند کاف «لذنبک» در((يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هَذَا وَاسْتَغْفِرِى لِذَنبِكِ) ؛ «اى يوسف! از اين مطلب بگذر، واى زليخا! از گناه خويش استغفار کن! » (يوسف// ٢٩) . )
در اينجا هنگام وقف «لذنبک» به «لذنبش» تبديل مىشود.
زرکشيِ، «کشکشه» را به قبيله قيس (از طايفه مُضَر) ، و «عنعنه» را به قبيله تميم نسبت داده، و تبديل کاف مؤنث به حرف شين را اختصاص به حالت وقف نميدهد و براى آن به آيه:((جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا))(مريم//٢٤) مثال ميزند که در حالت کشکشه «رَبُشِ تَحتَشِ» خوانده ميشود.
و «عنعنه» آن است که «أن» را به صورت «عن» قرائت کنند، در مثل:((فَعَسَى اللّهُ أَن يَأْتِيَ بِالْفَتْحِ))(مائده//٥٢) که به صورت «عن ِيَأْتِيَ» تلفظ شود.
نيز ر.ک: کَسکَسه.
[١]زركشي ، محمد بن بهادر ، ٧٤٥ - ٧٩٤ق;البرهان فى علوم القرآن(باحاشيه);جلد١;صفحه ٢٢٠
[٢]بستاني ، بطرس ، ١٨٩٨ - ١٩٦٩;محيط المحيط قاموس مطول للغة العربية;صفحه (٧٨٢-١٩٢)و٤٤٧