فرهنگ نامه علوم قرآن - دفتر تبلیغات اسلامی - الصفحة ٣٧٨٧
قسم به زمين
قسم به زمين
(يکى از موارد قسم در قرآن)
يکى از فوايد مهم سوگند به زمين، توجه دادن بشر به اين کره مسکونى است تا در ساختمان و اجزاى تشکيلدهنده درون و برون آن تفکر و اسرار شگفت را کشف کند و به شناخت پروردگار برسد.
در دو آيه به زمين قسم ياد شده است؛ يکى به طور مستقل و بدون قيد و شرط، و ديگرى با قيد.
مورد اول:((وَالْأَرْضِ وَمَا طَحَاهَا) ؛ )«سوگند به زمين و آن که آن را بگسترد» (شمس// ٦).
البته در اين آيه دو سوگند هست: سوگند به زمين و سوگند به آفريننده آن.
مورد دوم:((وَالْأَرْضِ ذَاتِ الصَّدْعِ) ؛ «سوگند به زمين شکافته شده (آماده کشت) » (طارق// ١٢) )
درباره معناى «ذات الصدع» گفتهاند مراد شکافته شدن زمين به وسيله گياهان است. بعضى گفتهاند «صدع» به معناى گياه است هنگامى که زمين را مىشکافد. بعضى ديگر گفتهاند: سوگند به زمين است که به وسيله چشمهها شکافته مىشود.
مفسران درباره هر دو آيه اتفاقنظر دارند و آن را سوگند به زمين مىشمارند.
[١]رزاقي ، ابو القاسم;سوگندهاى قرآنى;صفحه (٣٥٨-٣٦١)
[٢]عامر ، فارس علي;ظاهرة القسم فى القرآن الكريم;صفحه ١٤٠
[٣]حجازي ، فخر الدين ، ١٣٠٨ -١٣٨٦.;پژوهشى درباره قرآن وپيامبر;صفحه ٢٤٦
[٤]طباطبايي ، محمد حسين ، ١٢٨١ - ١٣٦٠;الميزان في تفسير القرآن;جلد٢٠;صفحه ٢٦١
[٥]طبرسي ، فضل بن حسن ، ٤٦٨ - ٥٤٨ق;مجمع البيان فى تفسيرالقرآن;جلد١٠;صفحه ٤٧٢